Minsken

Sterkte

trochPosted on 0 Comments1min read855 views
Foto troch Sharon McCutcheon fan Unsplash
Ik wist net dat ik sa ferneamd wie.

Grutte en lytse kaarten streame binnen. De post rint him it fjûr ùt de sportskuon.

Oerâl stiet boppe 'Sterkte', fansels goed bedoelde winsken.

Is der ek in oar wurd foar om in minske krêft ta te winskjen, frege ik my sels ôf.

Ûs taal is somstiden mar beheind, en kin net goed dùdlik omskriuwe wat min field.

Ek moaie gedichtsjes, selsmakke ferskes komme foarby. In prachtige eigenmakke kaart fan pjutters ùt it âldereinhûs.

Miskyn is dat de krêft wol. Dat lyts en grut blike lit; wy begripe dyn smerte wol.

Sterkte.

Diagnoaze (1)

trochPosted on 8 Comments1min read1577 views

Do moast nei dokter ta," sis ik tsjin myn man; "do hoastet my tefolle." "It giet fansels wol wer oer." seit er. Hy moat neat fan dokters ha.

Mar it wurdt alle dagen slimmer en hâldt ùs beide 's nachts klear wekker. De paracetamol en de bûsdoeken binne net oan te slepen. Ik ha myn nocht en freegje as de dokter efkes komme wol.

"Even een penicilline kuur." seit er; "Dan is het zo weer over."

Mar it wurdt minder, ik sjoch him eltse dei efterùt gean. Dan is it freedtemiddei, ik hâld it net mear ùt en skilje de assistente.

"Maar wàt heeft hij, mevrouw?" freget se, mei ien each op de klok. "Dat wiet ik net," sis ik oanbrând; "mar hy moat dalik komme."

"Dat gaat niet zomaar." seit se. "Lit mar!" rop ik; "Ik rêd my sels wol!" en smyt de hoarn del. De boadskip is oer kaam en in fremde dokter stiet al gau yn de keamer .

"Dy man hie allang yn 't sikehûs lizze moaten." seit er en skillet in ambulance en it sikehûs.

Ik ryd efter de auto oan en betink my dat eartyds wy ùs stil hâlde moasten want de dokter, dy wist it wol. No moatte wy sèls de diagnose stelle en sizze wat ùs mankearret.

Lokkich wiene wy krekt op tiid.

Ferdwale

trochPosted on 1 Comment1min read892 views
Foto troch Brandon Holmes on Unsplash
Ik rin troch it nije diel fan it sikehûs. Krektlyn is de ofdieling Geriatry iepene. Jo kinne de ferve noch rûke, de buordsjes fan de toiletten moatte noch ophong wurde.

Ik bin allinnich yn it yntinse nije gebou. It is tsien ûre west, it grutste part fan it personiel is nei hûs.

Wer soe ik de haadyngong fine kinne?

Panikerich sjoch ik om my hinne. Ik sis tsjin my sels; "Rêstich bliuwe fanke, do fynst fêst wol in ùtgong."

Ik rin fan de iene gong nei de oare, eltse doar is hermetysk sluten.

Logysk fansels it is de ofdieling fan minsken dy bysûndere soarch nedich hawwe.

Ik nim de lift -wat nûmer sil ik yndrukke?- Mar op de B, dan bin ik teminsen op de begeane grûn.

En dan ta myn grutte opluchting stiet it frommeske fan de taksje nei my te wiuwen. Mei in grutte swaai giet de doar iepen, ik slach my earmen om har hinne en jou har in dikke tút.

"Kom mar gau mei," seit se laitsjend; "ik bring jo thùs."

Moarn as ik wer kom, soe ik dan de keamer fan myn man fine kinne?

Ferdwale.

Maarten

trochPosted on 0 Comments1min read1030 views
Foto: Omrop Fryslân
Kloften folk steane op brêgen en bermen en hingje yn lantearnepeallen.

En dat allegearre om mar in glimp op te fangen fan de swimmer dy iensum troch it wetter ploetert.

En dat docht er allegearre foar minsken dy de freselike sykte kanker hawwe as oan stoan binne.

Yn tinzen swim ik mei him mei troch de neare nacht oant de sinne wer opkomt.

Wat soe der yn al dy iensume oeren troch syn holle gean, freegje ik my ôf. Soe er oan syn frou tinke as oan syn beide famkes, as hoefolle stempels noch?

Ik wit net werom mar it makket my emosjoniel, it byld fan de swimmende man.

Se sille my net op 'e wal stean sjen as op in brêge te jûchheie. Ik sil oan him tinke en hoopje dat hy mei sukses syn doel berikke mei wat hy foar eagen hat.

Dy Maarten...

In hiel grut applaus is hjir wol op syn plak.

Mobiele Mondzorg

trochPosted on 1 Comment1min read1080 views

Prachtich net?" sis ik tsjin myn man; "No hoech ik net mear nei myn eigen toskedokter, in doarp fierderop."

Omdat ik juster de ferlieding net werstean koe om nùtsjes te iten, bruts er in kies ôf.

En do seach ik dy auto stean, mei grutte letters stie er op:

'Gespecialiseerd in mondzorg voor ouderen.
Wij komen bij u thuis.'

"No," sis ik; "we hawwe de kapper, de pedikuere en no de toskedokter oan hûs. Wat wol min noch meer?"

Ik begjin de keamer rom te meitsjen want dat minske moat earmslach ha en romte foar har apparatuer, betink ik my.

En sa sitte wy dagen yn in keale keamer te wachtsjen op de ridende toskedokter.

Mar nei in protte skiljen en mailen fan myn kant noch hieltyd gjin Mobiele Mondzorg. Al trije wike rin ik no mei in stikkene kies en doar myn mûle net iepen te dwaan as te laitsjen.

Nei it safolste besykjen skilje ik myn eigen toskedokter en doch skrutend myn ferhaal. "Kom maar meteen." seit er.

En sa bin ik wer by myn eigen betroude toskedokter telâne kaam dy elke kies as tosk fan my wol dreame kin.

Gjin pine mûle mear en it ynterieur stiet er wer kreas by.

Mobiele Mondzorg. Ja, ja.

Ferkearing

trochPosted on 2 Comments1min read972 views
Fotograaf unbekend | photographer unknown
Ik ha ferkearing!" ropt se, har eagen begjinne te glânzjen.

"Né, dochs." sis ik, en fuortendaliks ha ik der spiit fan.

Op it selde stuit tink ik oan har leeftiid, in dikke njoggentich jier en al in pear jier widdo. Har freon is fjouweren njoggentich en ek allinnich. Beide binne se noch aardich by de tiid.

"Hoe ha jim elkoar moete?" freegje ik want no wol ik ek alles witte fansels.

"Yn it fytsehok." seit se; "Us fytsen stiene tsjinelkoar oan en dy foelen om. En sa binne wy yn de kunde kaam. En no geane wy alle dagen te fytsen, sitte op terraskes en prate oer it ferline."

"We kamen der efter dat wy ùt it selde doarp komme." giet se fjirder. "Mar wy smite de lapen noch net gear, hear." seit se; "Earst mar wat fytse en elkoar kennen leare."

"Do hast gelyk," sis ik; "mar net te lang mei wachtsje. Jo binne âld foar dat jo it witte ..."

It fytsehok dy my tinken oan eartiids; hoe spannend koe dàt wêze? 😉

Ferkearing...

Fergetten

trochPosted on 0 Comments1min read920 views
Foto troch frommeske Andreea Popa fan Unsplash
Net ien neamt my mear by myn foarnamme." seit se tryst.

Ik ha mei har te dwaan. "Fest wol." sis ik.

"Jo binne samar fergetten." giet se fierder; "As jo net wat spektakulêrs dien hawwe sa as in minske ùt in brânend hûs as ien ùt in wek helle ha, dan binne jo foar de ivichheid fergetten."

Jo hawwe dochs bern? Dy sille jo wol nea ferjitte, soe it net?"

"Dat ist him just; ik sjoch hun noait."

"It is net in klacht fan in âld minske hear." seit se der hastich efteroan. "Mar se binne allegearre skieden en wer trouwd. Ik kin de oanhing net mear."

"En beppesizzers, ha jo dy ek?" freegje ik; "Sjogge jo dy wol es?"

"Hja binne ek fremd foar my. Net ien is nei my ferneamd." Ze laket skamper en lûkt in frjemd gesicht.

"Frou Dykstra!" ropt in suster; "Jo beppesizzer siket om jo!"

"Oant sjen!" rop ik noch mar ik bin alwer fergetten...

"Iet lekker..."

trochPosted on 4 Comments1min read1291 views

Eet lekker!" ropt se en set it ieten op tafel, eltse middei wer.

Hiel freonlik hear, mar werom seit se it altyd yn it Hollânsk freegje ik my ôf. Oant ik it op in kear it net litte kin en freegje werom se dat sa seit.

"Doch ik dat?" seit se en sjocht my net begripend oan.

"Jo binne dochs in Friezinne." sis ik.

"Ik bin trouwd mei in Hollânner en no praat ik twa talen trochinoar." seit se.

"Goedenmorgen." seit in oaren ien eltse moarn. "Goeiemoarn." sis ik dan werom.

Hoe kin dat no? freegje ik my ôf. It binne hjir hast allegearre Friezen en werom ferbrekke se hun dan? Ha wy somstiden muoite mei ùs taal yn it deistige ferkear yn de deistige omgong meielkoar?

Ek yn de pleatselike supermerk praat it personiel Hollânsk tsjin de klant mar underling Frysk. Soene se eangstich weze on klandyzje te ferlizen?

Ik nim my foar om der op subtile wize sûnder twang as argewaasje wat oan te dwaan. 

"Net oerdriuwe hear." seit de soan; "Dat wurket oarsom as op `t hynder sitte."

"Iet lekker!"

Dag, sis ik.

trochPosted on 1 Comment2min read1101 views

Wolle jo in wurdsje sizze mei de routsjinst fan myn mem?" freget se; "Jo ha har salang kinnen."

Ik skrik erfan, it oerfalt my. Der moat ik oernei tinke.

Efkes letter stjûr ik har in berjochtsje dat ik dat net dwaan kin. Ik bin der te emosjoneel  en te skrutend foar,  soks soart dingen is neat foar my.

De hiele dei tôchje ik der mei om en ha lêst fan mysels.

Ik ha har wol sechstich jier kinnen. We hawwe tegearre in soart meimakke en soe ik dat no net foar har dwaan wolle.

Letter op `e moarn skilje ik har werom; "Rekkenje mar op my." "Ik hie net oars fan jo ferwachte." seit se.

Nò moat er wat op papier. Mar wat? It moat net it selde wurde as wat de famylje seit, betink ik my. 

Ik gean yn tinzen werom nei de earste kear do ik har moete yn de haven fan Langwar. It sloech oan: wy hâlden altyd kontakt, wert wy yn de wrâld ek wienen.

Ik set wat op papier mar ferskuor it hieltyd wer. In kreas stikje mar it rekket myn hert net. De kompjûter makket oerûren en de printer seit: "Doch it sels mar."

Einliks, as de sinne ûnder giet en de skimering ynfalt bin ik tefreden. As ik dan yn de grutte grôtfolle tsjerke stean ferhelje ik mei fêste stim oer ùs freonskip.

Se sjocht my oan en glimket.

"Dag." sis ik, en nim ôfskied.

Foarlêze

trochPosted on 1 Comment1min read932 views
Foto troch Lilly Rum fan Unsplash
Wolle jo ien middei yn de wike foarlêze?" freegje se my.

Ik wol graach wat foar de mienskip dwaan mar ik bin net oerâl like goed yn,

Foarlêze like my dochs wol wat mar dat is makliker sein as dien. De earste kear foel tsjin: foar dat ik goed en wol ùt ein set wie, wie de helt al yn sliep fallen.

Geandewei waard it better. Ik hie troch dat it koarte stikjes wêze moasten. En se moasten fuortendaliks oandacht lûke.

In kollega hie in stikje oer behingjen  makke. Myn buorfrou fan hûnderd fearre oerein. "Dat ha ik faker dien." flùstere se.

Ek it teltsje oer pankoekbakken sloech oan, se begûnen om it hurdst te roppen.

"Nije wike wer hè?" rôp âlde Jilderd en treaun net sêftsinnich de rollater foar him ùt.

"Hoe fûnen jo it, Adema?" frege ik.

"Moai lêzen hear. Ik koe net alles hearre mar dat lei him oan my."

Foarlêze.