Lêsklupke

Foto: Eflon

Sûnt in hoartsje mei ik minsken fan âldens in middei foarlêze.

Earst hie ik sa myn betinkens want wat moat ik lêze? Moatte it gedichten wêze, teltsjes as koarte ferhalen?

En dan noch; kin it yn it Frysk as moat it yn it Hollânsk?

Om barrens lêze wy foar wat in bytsje geskikt is foar dizze minsken.

De earste kear fûl my raar tsjin. Do ik om my hinne seach wie de helte yn sliep fallen.

“Ik doch it net mear mei,” sei ik nitelich; “ik kin myn tiid wol oars brûke.”

Om net sleau te dwaan bin ik mar troch gien, it binne ommers minsken dy in fersetsje nedich hawwe.

“Wannear begjint it lêsklupke wer?” freget âlde Bringsma; “Ik sjoch er sa nei ùt!”

En der doch ik it foar. Salang dizze minsken mar in moaie middei hawwe.

Ik pak it boekje fan Marten L. de Boer derby: “Ûs dûmny preket goed, mar hy yt better”. Sukses fersekere  🙂

Diele mei:

Doch dyn bêst en lit de lju mar rabje

Sûnt alwer in jier as wat allyn bin ik op oantrunen fan in soan mei in webside begûn.

Ik miende as Frysk famke berne en tein yn Fryslân, dat doch ik sa wol efkes.

Ik koe ommers Frysk skriuwe -miende ik- mar dat foel nuveraardich tsjin.

De stavering wie troch de jierren hinne hiel wat feroare. En ik bleun by de âlde oersetting stean want dy hie ik ommers op skoalle leard?

Yn dy tiid do de earste ‘Tidenhawwetiden’ kamen, wiene der gauris krityske opmerkings.

Sa as fan in slachter ùt Ljouwert, dy fûn dat ik my mar bij de wasktobbe hâlde moast.

In frou ùt Drachten sei dat ik er net oan begjinne moast want it Frysk wie te heech grepen foar my.

En gek genoch, tocht ik, se kinne om my de (Kryst)beam yn. “Ik gean gewoan troch. Dat bin ik oan mysels ferplichte.”

It moaie derfan wie,  ùs jonges hawwe troch myn fratsen it Fryske skriuwen en lêzen leard.

Hja korrizjearje my nò, en sa ha wy fan beide kanten ùs Memmetaal kennen leard.

Doch dy plicht bêst en lit de lju mar rabje…

Diele mei:

Krystbeam

Foto troch Les Anderson fan Unsplash

By de buorren has se -no ja, de bern dan- de krystbeam optuge. It is in middelgrutte beam.

By myn broer stiet mids yn de keamer in flinke fersierde beam, prachtich oanklaaid mei alles der op en oan.

“Moai, hear.” sis ik, en mien it ek.

En sa moat ik dizze dagen in soart fersierde beamen bewûnderje.

Wy dogge der net oan mei, wy hawwe al jierren gjin krystbeam. ‘Fremd’ sille jimme sizze.

Ik bin es by mysels te ride gong, wer dat wei komt, dat anty-krystbeam gefoel.

Ik kom ùt in tiid dat de sufeldirekteur, de dokter en de notaris in grutte beam yn de tûn hiene.

En dan stie er ek noch in enoarme beam yn de Herfoarme Tsjerke, der waarden wy as bern stil fan.

Thùs makke ùs mem it gesellich. We dronken sjûkelarjemolke, krigen sûkerbôle en spilen “Mens erger je niet”.

Nei myn gefoel ha wy neat mist en dochs hat dat it begjin fêst west fan de aferzje tsjin krystbeamen, betink ik my.

Mar ik moat sizze; ik fyn it prachtich yn dizze donkere tiid al dy ljochtsjes en fersierde beamen.

“Komme jo efkes?” ropt in âld minske; “Hy stiet er, hear!”

Ach ja… krystbeamen.

Diele mei:

Can I help you?

Foto troch Quino Al fan Unsplash

Can I help you?” freget in sympatike stem troch de telefoan. It is noch betiid en ik bin noch net op dreef.

Ik bin oan it skûtelwaskjen en freegje my ôf hoe hy wit wat ik no oan it dwaan bin.

De stim giet fierder yn perfeckt Ingelsk. “You are hacked.” seit hy.

“Wa binne jo?” freegje ik yn myn beste Frysk-Ingelsk want wa hat sa betiid syn talen by de hân?

“I can help you.” giet er fierder.

“Wer mei?” sis ik, yn gedachten noch by it skûtelwaskjen.

It komt hjir op del, begryp ik; myn kompjûter wurdt ynbrutsen en hy kin my derby helpe.

“Wa bin jo?” freegje ik mar wer. “I can help you.” seit er noch es behelpsem; “I am from Microsoft, Amsterdam.”

“I am Wokke, from Leppehiem.” sis ik, senuweftich.

Paniekerich begjin ik alfêst te sykjen; wer is dat ferrekte wachtwurd no ek alwer?

“Wait in momint.” sis ik, en ha dan efkes de tiid om mysels byelkoar te swyljen .

Ynienen yn in flits sjoch ik wert ik mei dwaande bin en smyt de hoarn er op.

“Mem hat dochs net har wachtwurd as rekkennûmer jûn, wol?” fregetde soan ûngerêst.

“Nè, jonge.” sis ik. “Lokkich is it kadaster fan jimme mem noch wól aardich goed.”

Can I help you.

Tss.

Diele mei:

Stimmen ùt it ferline…

De doarbelle giet. Ik ferwachtsje gjin besite mar dat wit min mar noait.

Der stean twa froulje foar myn noas. Ien der fan komt kwa stim en wezen my bekend foar.

“Hoi Wokke.” seit se. We jouwe mekoar in han en in tùt, sa as âlde bekinden dogge.

En sa sitte wy op de bank en prate oer eartiids. Wy komme ùt it selde doarp en kinne de selde minsken.

We hawwe mekoar yn jierren net sjoen mar dochs pakke wy de trie wer gewoan op.

‘Wat is dat dochs?’ tink ik by my sels; ‘Dat jo nea fer fremdzje fan de minsken ùt jo bertedoarp.’

Algauw ferjitte wy de omjouwing en hawwe it oer ùs âlders en bewenners fan it doarp fan doe.

“Komme jimme es wer.” sis ik by it fuortgean want no wol ik mear witte fansels.

En dat allegearre mei troch Facebook. We hawwe inoar wer fûn.

Stimmen ùt it ferline.

Diele mei:

Helpende hânnen

Foto troch Yoann Boyer fan Unsplash

Ien kear yn de wike gean ik te swemmen. Da’s goed  foar myn hernia sizze de gelearden.

Mei my swimt frou Dykstra, se is al fjouer- en njoggentich jier. Troch helpende hânnen wurdt se yn en ùt it swimbad tild.

Yn in kreas swart swimpak swemt se har rûntsjes. “Ik kin jo hast net by hâlde.” sis ik, en skrep achter har oan.

“Jo moatte jo der net op fersjen hear,” seit se; “ik rin op ien foet.”

En sa swemmende wei komme we elkoar hieltyd tsjin.

“Wer komme jo wei?” freegje ik as ik har foar de safolste kear foarby kom yn it wetter. .

“Ùt Rottum mar wy hawwe op safolle plakken wenne.” seit se prûstend.

En se begjint swemmende/rinnende wei te fertellen oer har libben.

In grut gesin mei in soart bern en altyd mar skreppe en wrotte. “It wie net allinnich gelok. We hawwe ek in soart tsjinslach hân.” seit se.

“Der untkomt net ien oan.” sis ik tusken twa slokken gloar yn.

Efkes letter stean de selde helpende hânnen al wer klear om har ùt it swimbad te tillen.

Diele mei:

Milkshakes


Hastich en beswit komt er de keamer yn. Der wurde in pear bekers milkshakes op de tafel set, hy ploft op de bank del.

Ik wit ùt underfining dat ik net fuort begjinne moat te freegjen hoe it west is. Dat is dreech foar my want ik bin osa benyd hoe it yn Sina gong is.

Mar ik moat my bedimje. Oer in skofke komme wy wol wat te hearren as hy er oan ta is.

“It is mei ùs goed.” sis ik sûnder dat it frege wurdt en fertel oer Stientsje en de minsken om ùs hinne.

“Hâld mar op.” seit syn heit; “Hy is al yn sliep fallen.”

In swier gesnurk makket in ein oan myn freegjen.

“Wat wolst,” seit myn man; “hy hat tritich oeren fleanen efter de rech.”

Rimpen giet er oer ein en sjocht ferheard om him hinne. “Do bist thus.” sis ik; “Gean mar gau op bed.”

Wer kin dat hjoed de dei noch: ûnder it petear yn sliep falle? Dat kin allinnich thùs.

“Soe er it nei it sin hân ha?” freget myn man.

“Wy komme it wol es te hearren.” sis ik; “As hy der klear foar is.”

Mar hy is wer thùs en dat is it wiichtichste.

Ik romje de lege milkshakesbekers op. Wy kinne wer rêstich sliepe.

Diele mei:

It leanstrypke

Foto troch Fabian Blank fan Unsplash

Hjoed-de-dei  hat min it er oer om it lytsjild ôf te skaffen.

Hja neame dat Cash jild, dat lytse jild.

It dy my tinken oan eartiids do ik mei myn earste fertsjinne jild thus kaam. It siet yn in brùn papierenpûdsje.

Der siet in hiel lang smel strypke papier yn wert ik neat fan begreep. Ien sifer seach ik dalik stean; it lêste, underoan.

Der gong fan alles ôf en alles wat er fan oerbleun wie dan foar my.

Op in kear, do ik it strypke wer es beseach tocht ik dat de boekhâlder him fersint hie; der stie trije gûne tefolle op.

De man sei, nei dat ik him it ùtlein hie; “Do hast opslach krige.”

Do wurdst wurdearre.” sei ùs heit; “Meist de baas wol betankje.”

En sa gong it troch de tiden hinne. It strypke is er allang net mear. Sinten, healtsjes en stuorkes binne ùt de tiid.

De stiene bargen binne kapot smiten en de sparbankboekjes opburgen yn alde skuon doazen.

Foarby dy tiid….

Tiden hawwe tiden.

Diele mei:

Risikogefal

Foto: ABC

Kleedt  u zich maar uit.” seit de assistente.

“Hoe fier?” freegje ik. 

“Ho maar.” seit se as ik mei de fiters fan myn skuon dwaande bin.

Ik bin by de hertspesjalist foar de jierlikse kontrôle. Sûnt de lêste grypgolf bin ik in risikogefal wurden.

Nei in skoft fan wachtsjen en klomjen -ik bin ommers heal neaken- komt de man hastich oanrinnen.

“Een spoedgeval.” seit er.

“Jout neat.” sis ik. Wat moat ik oars sizze?

De  stethoscoop wurdt op ferskate plakken setten wert myn hert sitte moat.

Hy knikt ynstimmend , om my mei er noch wol efkes troch gean .

“En?” freegje ik; “Hoe sjocht it er ùt? Bin ik noch in risikogefal?”

“U kunt nog jaren mee. Tenzij u extreem verliefd wordt.” seit er mei in fyn glimke.

“Dat bin ik al.” sis ik en fiel myn hert achtentachtich slaan.

Wat kin in healjier dochs lang duorje.

Risikogefal.

Diele mei:

Ferealens

Foto troch Morgan McDonald fan Unsplash

Hat mem yn har jonge jierren wol es fereale west?” freget de soan yn in fertroulik momint .

“Ach jonge,” sis ik; “do ik jong wie stie ik gauris yn fjoer en flam. Mar it wie net gau goed. Se moasten er wol goed utsjen.”

“Dat hâldt yn; kreas en himmel en net goar en sutrich. En wat er ut de mûle kaam, der lette ik ek op.”

Ùs mem, dy`t alles fan tichteby meimakke, skotholle wol es; “Dat wurdt neat mei it fanke.” sei se tsjin ùs heit; “Se is fierst te krekt.”

Der kaam in hûsskilder foarby dy under de ferve siet.

In boeresoan ùt Skarsterbrêge dy woe de selde wike noch trouwe want de pleats kaam frij.

In ambisjeus jongfeint dy yn fersekeringen die belove my in gouden takomst.

Do wie er in jongfeint ùt Ferwerd, hy kaam efkes oer om in Fryske frou mei te nimmen nei Kanada.

Mar de fonk sloech net oer.

Letter kaam er noch in toskedokter foarby dy my leafdefol fan in senuwûnstekking of holp.

It wiene allegearre fûleindige leafdes dy my nachten wekker hâlden en myn libben op `e kop setten.

Do kaam ik him tsjin en hy is bleun…

Diele mei:
WP-Backgrounds Lite by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann 1010 Wien