De psycholooch

getty_rf_photo_of_man_in_mri-bewerkt

We hawwe ofpraat mei in psycholooch yn it sikehûs. It is it lêste fan in soart as APK-undersiken. Ferskate besiten binne hjir oan foar ôf gien.

“As ik mar net yn san apparaat moat, dat is my de lêste kear min befâllen.” seit myn man. “Hja fregen earst wat foar musyk ik hearre woe foar dat ik yn dat ding  gong. Doch it Fryske folksliet mar.” sei ik; “dan kin ik tenminsen mei sjonge.”

Efker letter seit er; “Dat ding hie san leven dat ik allinne it refrein heard ha.”

In aardich jongfaam stiet ùs te wurd en bringt ùs nei de wachtkeamer. “Soe dat dy psycholooch wèze?” flùsteret er. “Nè jong,” sis ik; “dit binne gastfroulju.”

En sa sitte wy efkes letter foar de man dy alles wit fan Medyske Psychology. Wy krije in stevige hân. It falt my op dat er in Fryske efternamme hat. “Sille wy mar yn it Frysk konversearje?” freegje ik; “As it jo om it even is fansels?”
“Ja wis wol.” seit er.

En hy ferhellet oer wert hy berne is en opwaakse yn Fryslân. En al gau is it ies tusken ùs brutsen. “Fremd is dat,” tink ik by my sels; “dat min tichter by elkoar komt as jo de selde taal sprekke. As soe dat de taktyk fan in psycholooch wêze?”

“Hjir wol ik wol vaker hinne,” sis ik; “wat in ynnimmende man.”

“Giest allinnich mar,” seit myn man; “ik doch leaver wat oars.”.

Lilk

505264388
Ik bin lilk. Ik sil jimme sizze wêrom.

In ferpleechster dy ùs sa no en dan opsiket, sei; ‘Jo moatte sjen om in alarmknop foar jo man. Want as jo fuort binne en hy falt, dan kin hy op dy knop drukke.’

Sa sein, sa dien. Earst mar nei de hûsdokter skilje. ‘Dat wurdt dreech,’ seit de assistinte; ‘de fersekering fan jo man is net sa noflik.’

En ja hear… in skofke letter skillet it frommiske fan de fersekering. Ik moast ‘wat mear de doar ùt’, ik wie ‘net lang genoch fan hûs’ seit se.

Do frege se as wy ek thùssoarch hiene en as dat net sa wie, dan wie it ek net needsaaklik.

‘Ja mar,’ sis ik; ‘de oerheid wol dochs dat de âlderein sa lang mooglik thùs bliuwe ? Werom dan net mei in pear oanpassingen? Is ek noch folle goedkeaper.’

Soene wy net mei inoar massaal de alarmknop brûke moatte?

It giet my fier boppe de pet ….

Lilk.

Dy is foar heity

sint-maarten_750xn-bewerkt

It is de elfde fan de elfde, dat betsjut Sinte Marten. Wy sitte yn in buert wert in protte jonge gesinnen wenje. It kin jûn drok wurde.

Mar wat kin ik dy bern jaan? Snobbersguod mei net mear. Dan noch mar efkes nei de super om mandarinen.

De earste meldt him al betiid oan. Fjouwer jonkjes mei donkere eagen sjogge my ferwachtingsfol oan. “Earst sjonge.” sis ik. Ik ferwachtsje er net folle fan want sjong mar es “Sinte Marten op in stokje” yn in fremde taal.

Muoiteleas sjonge se ek noch twa kûpletten. It docht my wat. Se krije fansels mear as gewoan wei.

Dan komme der in stik as mannich bern lâns. De memmen stean op in ofstân te sjen. ‘Earst sjonge.’ sis ik. Se sjogge mekoar oan, wa sil  earst begjinne? In famke dat eiglik al op de grutte skoalle sit set yn, de oaren falle har by.

Foaroan stiet in lyts mantsje. Hy sjocht spand nei syn eigenmakke lampion. ‘Ik mei gjin mandarinen.’ seit er ferlegen. ‘It hoecht ner hear.’ sis ik. ‘Mar ik wol wol ien ha.’ seit er der efteroan. ‘Do meist se dochs net?’ freegje ik.

‘Dy is foar heity,’ seit er; ‘want dy is in bytsje siik.’ 

Dy is foar heity ….

Wist noch wol?

tsjerke-bewerkt“Wat hasto dochs mei it doarp?” seit myn suster. Se hat nea wat mei ùs doarp wert wy berne en waakse binne hân.

Ik wol. Fan jongs ôf oan wie it myn doarp. De minsken wert ik allinnich de foarnamme fan koe mar net de efternamme. Hun aardichheden en onaardichheden  dy wist elken ien.

Der wie in kristelike en in iepebiere skoalle. ‘In fine en in grauwe’ sei min wol. Der wiene Herfoarme,  Grifformearden en Menisten. De grutte brêge wie de grins; sneins gong elk nei syn eigen tsjerke. Der wie do ien Jehova tsjûge en in ynkele roomske dy gong nei Jirnsum.

Yn de oarloch learden wy inoar pas goed kinnen. Wy wisten fan elkoar; dy is fertrouwd en dy net dus pas op!

Mar foar it grutste part foarmen de doarpsgenoaten ien front tsjin oer de agressor.

Oantinkens fan eartiid komme somstiden samar by my boppe.

Hoe wy swommen yn de feart en ljipaaien sochten yn de maitiid. Mei myn bruorren it lân yn te fierljeppen. Myn earste feintsje wert ik stikem mei yn it singeltsje rûn. Grul, de skuonmakker dy neist de skoalle wenne en alle dagen de learkes fan ùs kleppers meitsje moast.

We hiene altyd bisten wert wat oan mankearre, in hûn sûnder poat en in kreupele kat. Kninen dy fet meste waarden foar de Krystdagen mar dy wy temûk los lieten as it safier wie.

Wist noch wol?” sis ik tsjin myn suster.

Se begjint oer it waar …

Hannen

photo379551891105884282-bewerktHy sit tsjin oer my, syn hân om de knop fan de stok. De trouring om de oare finger want dy is te rom wurden.

Ik sit foar him oer en ynienen falle myn eagen op syn hannen. Under it petear dat wy hawwe, ferteld hy wiidweidich wat him eartiids oerkaam is. Ik kin dy ferhalen en kin se ùt de holle. Mar ik doch krekt as is it de earste kear.

En sa falt myn each op dy iene hân dy `t hy om `e stok klemme hat.

De hân dy hiel wat meimakke hat. Moaie en minder moaie dingen. Blauwe ieren slingerje oer de hân hinne.

Dy hân hat leaf hân mar ek wol ferkrampe west fan lilkens. Ek hat hy wol es mei lege hannen stien by it ferlies fan in bern.  

As sa it net gong yn it bedriuw sa hy it woe. En bedondere waard troch minsken wert hy de hân foar ynt fjoer stekke soe.

Betrouwen yn de minsken is troch de rin fan de jierren minder wurden. Se hawwe grutte groeven efter litten.

Mar lokkich kin de hân noch altiid striele en krêft jaan.

Moetingen

ziekenhuis

It is drok yn de grutte hal fan it sikehûs. Minsken komme en gean, jonge sawol as âlde. Sûne lju en minsken wert dùdlik wat mei is.

Ik sit op in bank by de yngong en fernuverje my oer de kommende en geande minsken. ‘Wat frjemd,’ tink ik by mysels; ‘dat er safolle soarten lju binne, grutte en lytse, donkere en ljochte.’

Neist my sit in âlde frou yn in weintsje, se is fêst makke mei riemen. Ik krij meilijen mei har, se sit hjir al lang sûnder dat ien om har bekommerit.

‘Moatte  jo wachtsje op ien?’ freegje ik har. ‘Op `e taksje mar dy sit yn `t ferkear fêst.’

Dan begjint se te fertellen dat se kanker hat, oer dat se widdo is mar ek oer har bisten. Ik hoech allinne mar te knikken. De sjauffeur is yntiids oankaam en we nimme hertlik ôfskie.

Yntiid is er in jong frommeske yn in rolstoel neist my delset. Se hat in poppe op `e skoat, goed ynpakt. Ik sjoch allinnich mar in protsje donker hier. ‘Dy is noch net sa âld wol?’ sis ik. ‘Justerjûn berne en no mei ik al nei hûs.’ seit se.

“Bist klear?’ ropt in jonge man;  ‘de auto stiet foar.’ Bliid geane se mei hun trijen op hûs oan.

“Komt mem?’ ropt de soan; ‘Alles wie goed.’  

Ek wy geane mei in goed gefoel op hûs ta.

Moetingen. 

De Rival

naamloos-1Yn it ramt fan it Tsjerkepaad wie der yn ùs tsjerke in tentoanstelling fan skilderijen fersoarge troch eigen leden.

Under de tsjinst waard myn oandacht hieltyd lutsen nei ien bysûnder skilderij.

It is in sleepboatsje dat oan de kaai leit. Twa grutte lânfêsten hâlde him fêst oan de steiger. De skilder hat felle kleuren brûkt.

Blauwe golfkes mei wite skomkopkes dûnsje om him hinne. De loft is besiede mei hûnderten skieppewolkjes.

En eltse sneintemoarn hinget it boatsje noch oan de muorre.

Ik sjoch de makker fan it skilderij sitten en kin net litte om te freegjen wat it opbringe moatWe komme oerien.

“Mar net earder as it Tsjerkepaad foarby is.” seit er.

Sa sein, sa dien.

Hjoed ha se him  brocht. De heak siet al yn de muorre, ik hoegde him allinnich noch mar op te hingjen.

Tige tank, Bartele Bokma. Do hast dit minske tige lokkich makke.

WP-Backgrounds Lite by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann 1010 Wien