Minsken

Wachtsje

trochPosted on 1 Comment1min read1341 views
Foto troch Cristian Newman fan Unsplash
Ha jo it al heard?" freget de man by de baly en leunt swier op de rollator. De telefoniste draait har mei muoite om. Se is dwaande mei har iPad.

De fraach wurdt noch es herhelle. "Ha jo it al heard?" freget 'r mei stimferheffing. "Myn frou is fannacht ferstoarn. Samar yn iens. Ik ha it net iens murken..." seit er fertritlik.

Stroffeljend triuwt er de rollator foar him ùt.

Tusken troch is er in femylje oan it ferhûzjen. De manlju sjouwe it swiere guod nei de oanhinger, de froulje it lytse spul. Ik hear se praten: "Nimst sto de âld klok? Der ha ik gjin romte foar." "Ik ek net." seit de oare frou; "It moat mar nei de Kringloop."

Yn tiid komt der in heit mei in stik as wat bern troch de draaidoar. Se hawwe allegearre in boeket blommen yn de hân, de man hat in Oranjekoeke"Beppe wurdt hjoed hûnderd." seit it lytste famke tsjn de telefoniste dy noch hieltiid dwaande is mei har berochtsjes.

"Juffrouw?" freget in frou dy yn in oanpaste karre sit. Ik sjoch ien skonk boppe de baly utkommen. "Wannear komt it ieten hjoed?" freget se. De balyjuffrouw sjocht mei argewaasje op. "It wurdt jo wol brocht." seit se stûmsk.

"Taksje! Komme jo?"  Mei muoite gean ik oerein. Yn koarte tiid is er in hiel libben oan my each foarby gong..

Wachtsje...

It komt fêst wol goed foar dat ik in âld wyfke bin.....

trochPosted on 6 Comments1min read1556 views

Wy binne oer en binne no in wike yn in nije oanleunwente. It wie in poepetoer om alles oer te krijen en in plakje te jaan. Wat hat in minske in protte guod.

It moat wenne, osa wenne.

We binne yn in mienskip telâne kaam, fan aldere minsken. Neat opsjin fansels, wy binne ek de jongsten net mear.

We hawwe it hjir best, ik moat sizze hiel best.

Middeis presys om tolve oere stiet it iten op tafel. En wat foar iten! As kaam it ùt in trije stjerren restaurant.

Mar dochs moat ik wenne oan it libben hjir. It binne allegearre leave froulju, hear, hja wolle alles foar ùs dwaan.

Der wurde medisinen rûndield en der wurdt streng op tasjoen as it wol kloppet. Dat moat ek wol by in soart dementearjende lju fansels, dat begryp ik wol.

Mar dan kinne sy my noch net, ik bin selsstannich en kin noch hiel goed op my sels passe.

"Hawwe jo in kompjûter!?" freegje se ferheard.

"Is dat sa gek?" freegje ik.

"Dat komme wy hjir net faak tsjin is it andert."

"Ik kin my noch skoan rêde, hear ...."

Ik sil dy misse...

trochPosted on 8 Comments1min read1851 views

Wy binne dizze dagen oan it ferhûzjen.

Alles wurdt ynpakt mar dan ek alles. Fêst as los, it giet mei. As ik net oppas en bytiids in stap te bek set, sit ik yn in doaze mei in sterk touw der om hinne.

Wat moat mei en wat nèt? Dat is it kritearium dizze dagen.

Ik wol opromje en hy net. Om earlik te wêzen; it seit my neat. Op in pear dingen fan ùs heit en mem nei.

De pendule dy ùs heit yn de oarloch ruile foar bûterbonnen en ùs mem har befetsje kocht ùt it boelguod fan de herfoarme dûmny: ik kin al dy fehalen en se binne my hiel dierber.

Hoe kin ik no sok guod mei de Lege Knip meijaan?

De minsken komme ien foar ien ôfskie nimmen. Ik kry earmen om my hinne. Se sizze: "Ik sil dy misse!"  

De iene kin it gûlen net litte en de oare snuft wakker.

Wat is no miend?

As ik de leafde net hie ...

trochPosted on 1 Comment1min read1220 views
Photo troch Gemma Evans op Unsplash
We sitte yn de tûn. It kin efkes yn de smoute fan it hûs.

Se hat it dreech. Nei in gemoedlik praatsje oer it waar en sa komt it hege wurd der ùt.

Ik wit alles fan har, wy binne al jierren befreone, en dan hawwe jo gjin geheimen mear foar elkoar.

"Hy is yn de war," seit se; "en somstiden agressyf. It iene momint oanhalig en dan wer fijannich. Ik moat fan alles leare; moat ik mei prate as krekt net? Ek al liket it praat nearne op?"

"Ik wit it somstiden net mear." seit se. "It is dochs de man wert ik altyd fan hâlden ha!"

"Wy hawwe ienkear elkoar belove; wat er ek barre sil inoar ta stipe te wezen. As ik de leafde net hie, stiet er earne. Bestie Alzheimer as diminsje do ek al?" freget se.

We geane yn hûs. We hawwe it beide kâld krigen.

"As ik de leafde net hie ..."

Reanimearje

trochPosted on 2 Comments1min read1252 views

Wolle jo ek reanimeare wurde?" freget de suster wylts se de gerdynen om myn bed ticht lûkt.

"Hoe sa?" freegje ik; "Ik ha allinnich mar de gryp."

"Dat is standerd." seit se; "Dat moatte wy freegje."

"En wat is it telfoannummer? Wa kinne wy skilje as it mis giet?" 

"Ik soe it net witte." sis ik; "Hja wurkje allegearre."

"Lit mar gewurde. As  it sa fier is, dan sis ik it wol."

"Ne," seit se; "dat moatte wy fan tefoaren witte. Jo witte it mar noait."

Se freget my it himd fan it got. 'Wannear binne jo berne en wat  foar jiertal?' 'Se is oan it ùtfinen hoe fier de diminsje taslein is.' giet it troch my hinne.

"Wat foar dei is it hjoed en wat foar datum?" freget se.

Der moast ik oer nei tinke: ik wit wol de datum want it wie oars ùs mem har jierdei west. Mar de dei koe ik my net herinnerje. "Witte jo dat miskyn ek?" freegje ik.

It bliuwt efkes stil. "Nò jo my dat my op de man ôf freegje... Ik wit it ek net." seit se.

"Dus," sis ik; "der mankearet neat oan ùs beide kadaster!"

We moatte laitsje, it ies is brutsen tusken ùs. Nei koart oerlis mei har meardere bringe se my op seal. Ik nim my foar om it er mar fan te nimmen. Wannear wurde jo wer sa yn de watten lein?

En dat allegearre troch de gryp.

Thùssoarch

trochPosted on 7 Comments1min read1529 views

Eltse dei om de selde tiid komt in ferpleechster fan de Thùssoarch by ùs oan hûs. Medisinen foar myn man en foar my it selde, allinnich foar in oare kwaal.

It binne allergearre ferskillende froulju. Lyts en grut, blond en donker. It hat lang duorre foar dat ik se by de foarnamme koe. Want eltse dei komt er in oar frommiske lâns.

Mar stadichoan lear ik se kinnen.

Se komme allegearre ùt dizze omkriten. Ûndanks ùs leeftydsferskil kinne wy goed mei elkoar oerwei.

By flarden as de tiid it ta lit, leare wy elkoar kinnen. Se hawwe stik foar stik in oare eftergrûn.

"Werom bisto ferpleechster wurden?" freegje nijskjirrich want soks boeit my no.

Se sei; "Ik ha jierren yn in fabryk wurke en do krige ik de kâns om in omlearderskursus te folgjen. En sa ha ik keazen foar de soarch want der is osa ferlet fan."

Wer in oaren ien is ek op lettere leeftyd begon te learen. Se woe wat betsjutte foar de maatskappij.

En sa hat elk har eigen reden om nei de Thùssoarch te gean.

Mar it falt my op; se dogge it allegearre mei in protte ynset en leafde. Waar as gjin waar, snie as glêde dyken, by nacht en untij binne se op in paad.

Want der wachtet ommers ien op harren.

Minke

trochPosted on 2 Comments1min read1586 views

Sykjend geane har fingers oer de tafel. It getik fan de neils op it tafelsblêd jouwe argewaasje. 'Oan wat oars tinke.' hâld ik my sels foar.

Ik sjoch nei bûten, de lju rinne stadichoan nei hun ôfspraken yn it sikenhûs. It is in einleaze stream dy de hiele dei troch gean sil. Taksjes, rollaters en berneweinen wikselje elkoar ôf.

Op de eftergrûn begjint it tikjen fan de neils wer op nij.

Miskyn moat ik it op in oare boech smite. Ik pak in stoel, gean neist har sitten en pak har hân. "Hoe hjitte jo?" freegje ik. Unfersteanber mompelt se wat en stoaret foar har ùt.

Wat soe se sjen? "Hoe hjitte jo?" freegje ik noch es. Hiel sêft seit se; "Minke..." 

"Wat in moaie namme!" sis ik; "Hoe hjitte jo fierder? Hoe is jo efternamme?"

Unfersteanbere lûden komme my temjitte. "Ik hjit Wokke." sis ik. Se knypt efkes yn myn hân. "Prate jo Frysk? Jo komme dochs ùt Fryslân ?" freegje ik.

As waard se stutsen, kjel lûkt se har hân rimpen werom. "Ne!" seit se ynienen dùdlik fersteanber; "Ik haatsje de Fryske taal!"

De neils slaan wer foel op de tafel. Spitich, ik ha sûnder it te witten in âlde woene iepen makke.

Middeis komt de soan om de neils te knippen.

Heite- & Memmedei

trochPosted on 2 Comments2min read1267 views

Komst efkes om in bakje?" freegje ik oan myn freondinne.

"Nè," seit se; "myn soan hat Heitedei." "Mar dan is hy dochs thùs?" freegje ik. "Dat is`t him no. Dan wol hy dat ik him assitearje by de bern."

"Wannear hast dan wol tiid?"

"Nò eiglik nea. Ûs dagen binne beset. Myn skoandochter is lùzemem wurden en dan moat ik earst mei har oerlizze as it har past." andert se.

In oare kunde hellet en bringt mei har man de bern moarns en middeis nei skoalle.

"Kinne se net better fytse?" freegje ik; "It is net sa fier fan jimme hûs ôf." "Nè, it ferkear is sa drok wurden. Dat fertrouwe wy net."

En sa binne se de hiele wike oan it heljen en bringen. It iene bern moat nei it swimmen, de oare nei fuotballen en dan giet er noch ien nei muzykles.

"Lokkich hoech ik net iten te sieden. Dat krije se op skoalle." seit se. "En dat is hiel ferantwurde. Se krije gjin fet, gjin sûker as sâld."

"Krije se dan wol sèd?" freegje ik ûnnoazel.

"As wy jûns thùs komme, dan ha wy de put er ùt en gean betiid op bed want moarn moatte wy wer optiid presint wêze."

Hoe hawwe ùs Heit en Mem dat hân? freegje ik my ôf. Ik wit wol: de tiden binne oars. Ùs beppe woe noch wol es oppasse as ùs mem in reiske hie fan de frouljus ferieniging. Mar der bleun it by. Jier yn, jier ùt hie sy Memmedei. Heitedei bestie noch net.

"Misse wy wat?" freegje ik myn man.

"Ik wol dy wol helje en bringe hear mar ik wol thus ite..." 

Gryp

trochPosted on 3 Comments0min read1341 views
Photographer unknown.
Tink er om dast net ferslave rekkest." seit myn freondinne.

We sitte sa wy went binne mei jierdeis: yn in kring. Eartiids siten manlju by manlju en froulje by froulje.

Ik siet as bern altyd by de manlju, dy hiene folle ynterresanter praat fûn ik. Sa no en dan waart ik fuort stoerd, dan hiene hja it oer ûnderwurpen wat ik net hearre mocht.

De manlju dronken jonge jenever mei in skepke sûker as in bearenburgje en de froulje avondmaalswyn as in Advokaatsje mei slachrjemme.

Nei gelang de tiid foardere waart it drokker en lûdroftiger.

En dan fûn ik it spannend wurden want de ferhalen kamen los. Mar spitich genoch moast ik dan de hûn ùt litte.

As wy as bern de gryp krigen dan makke ùs heit in hjitte grog foar ùs.

Der kaam konjak en sitroen yn mei brune sûker en kokjend wetter. Mei soarch waart dat klearmakke.

"Moarn bist wer better." sei er dan en streak oer myn koortsige holle. De oare deis wie ik better. Kaam dat no troch de grog as de aai oer myn holle?

"Mei drank moat min oppase." seit se en leppelt oan har Abbekaat mei slachrjemme. "Do hast gelyk." sis ik en nim noch in grog. Want moarn ha ik de gryp.

Folle Lok & Seine, Friezen!

trochPosted on 5 Comments1min read4106 views

Sa as jimme grif ek dogge sjoch ik efkes efterom. Foaral as min âlder wurdt begjint de skiednis dùdlike foarmen oan tenimmen.

Wat hat dit jier my brocht as wat moast ik ynleverje? It wie in jier fan ôfsjen mar ek fan in hiel soart rikens.

En der hawwe jimme as trouwe lêzers en foarbygongers diel oan hân.

Ik koe en kin op dit plak myn ai kwyt, jimme ynsperirearre my. Trystege dagen waarden ljochter en fleurden my op.

Wat my ek bliid makket; dizze stikjes wurde oerâl op de wrâld lêzen. Want oerâl ha Friezen hun festige en ta wenjen set. Fan Sjina oant Amerika, fan Sùd-Afrika oant Sweden, België, ensafuort hinne.

En dat komt troch de Fryske taal. It is fan thùs, fan heit en mem, fan bruorren en susters. En fan it doarp en de minsken dy by dyn jeugd hearden. En ast om ùtens wennest wurd dat osa wichtich.

En sa wol ik jimme, wert wy op `e wrâld ek binne, in lokkich nijjier winskje! Dat it jim bringe mei wat jimme der fan ferwachtsje.

Waarme groetnis fan Tidenhawwetiden.nl!