Wy rêde ùs best

Hoe giet it mei jimme?” freget de buorfrou by it tôgjen fân de smoargens nei de dyk. “Goed hear.” sis ik; “Wy rêde ùs best.”

“Hoe giet it mei jo man?” freget se rinnende wei. “Best, hear.” sis ik en sis mar net hoe it echt giet; it is in formalteit. Se is hastich en yn gedachten allang wer earne oars.

“Hoe giet it mei jimme?” freget ien fan de tsjerke. “Goed, hear.” sis ik. Wat moat ik derop sizze?

Moat ik fertelle dat hy ferjitlijk wurdt? Dat wy alle dagen nei syn gehoarapperaat, syn stok, syn toffels en syn gebit sykje?

“Hoe giet it thùs?” freget in soan meilibjend oer de telefoan. “Goed hear, wy rêde ùs best.” sis ik.

Dat is ek sa, net ien wurd is ferkeard. It giet goed mei ùs, wy hawwe ommers inoar noch?

“Hast myn skuon ek sjoen?”

“Ik kom er oan!”

 Wij rêde ùs best …

Heite- & Memmedei

Komst efkes om in bakje?” freegje ik oan myn freondinne.

“Nè,” seit se; “myn soan hat Heitedei.” “Mar dan is hy dochs thùs?” freegje ik. “Dat is`t him no. Dan wol hy dat ik him assitearje by de bern.”

“Wannear hast dan wol tiid?”

“Nò eiglik nea. Ûs dagen binne beset. Myn skoandochter is lùzemem wurden en dan moat ik earst mei har oerlizze as it har past.” andert se.

In oare kunde hellet en bringt mei har man de bern moarns en middeis nei skoalle.

“Kinne se net better fytse?” freegje ik; “It is net sa fier fan jimme hûs ôf.” “Nè, it ferkear is sa drok wurden. Dat fertrouwe wy net.”

En sa binne se de hiele wike oan it heljen en bringen. It iene bern moat nei it swimmen, de oare nei fuotballen en dan giet er noch ien nei muzykles.

“Lokkich hoech ik net iten te sieden. Dat krije se op skoalle.” seit se. “En dat is hiel ferantwurde. Se krije gjin fet, gjin sûker as sâld.”

“Krije se dan wol sèd?” freegje ik ûnnoazel.

“As wy jûns thùs komme, dan ha wy de put er ùt en gean betiid op bed want moarn moatte wy wer optiid presint wêze.”

Hoe hawwe ùs Heit en Mem dat hân? freegje ik my ôf. Ik wit wol: de tiden binne oars. Ùs beppe woe noch wol es oppasse as ùs mem in reiske hie fan de frouljus ferieniging. Mar der bleun it by. Jier yn, jier ùt hie sy Memmedei. Heitedei bestie noch net.

“Misse wy wat?” freegje ik myn man.

“Ik wol dy wol helje en bringe hear mar ik wol thus ite…” 

Lit him no mar

Lit him no mar.” seit syn heit. De soan sil wer fleane  en wol yn Colombia.

Hy is in enthousiast Paraglider. Oerâl op de wrâld hat hy flein. Yn it deistich libben is hy skipper en fertsjinnet syn brea op it wetter. Mar syn grutte hobby, dat is fleanen. Sa gau as hy kin is hy fuort. De reizen binne al fier foarùt boeke.

Hy  sil no nei in lân wat in prachtige natûr hat. In lân mei bergen en in freonlike befolking.
“Hoe fynt mem dIt?” freget er. Hij stiet foar my en lit grutsk syn fleantenue sjen.

In grutte helm wurdt opset mei in hiel aparte bril. Mar ek in stuoltsje mei in soart touwen, gespen en riemen.

“Der is in hiele grutte brêge ynstoart.” sis ik; “der wiene hiel wat deaden en ferwûningen.”

“Der is ek noch al wat korrupsje yn it lân.” gean ik fierder. “Dy is oerâl op de wrâld, mem!”

Werom giet er no net nei de hunebêdden fan Drinte as de offâlbulten fan Omrin?

“Lit him no mar.” seit syn heit.


Read More

Gryp

Photographer unknown.

Tink er om dast net ferslave rekkest.” seit myn freondinne.

We sitte sa wy went binne mei jierdeis: yn in kring. Eartiids siten manlju by manlju en froulje by froulje.

Ik siet as bern altyd by de manlju, dy hiene folle ynterresanter praat fûn ik. Sa no en dan waart ik fuort stoerd, dan hiene hja it oer ûnderwurpen wat ik net hearre mocht.

De manlju dronken jonge jenever mei in skepke sûker as in bearenburgje en de froulje avondmaalswyn as in Advokaatsje mei slachrjemme.

Nei gelang de tiid foardere waart it drokker en lûdroftiger.

En dan fûn ik it spannend wurden want de ferhalen kamen los. Mar spitich genoch moast ik dan de hûn ùt litte.

As wy as bern de gryp krigen dan makke ùs heit in hjitte grog foar ùs.

Der kaam konjak en sitroen yn mei brune sûker en kokjend wetter. Mei soarch waart dat klearmakke.

“Moarn bist wer better.” sei er dan en streak oer myn koortsige holle. De oare deis wie ik better. Kaam dat no troch de grog as de aai oer myn holle?

“Mei drank moat min oppase.” seit se en leppelt oan har Abbekaat mei slachrjemme. “Do hast gelyk.” sis ik en nim noch in grog. Want moarn ha ik de gryp.

Folle Lok & Seine, Friezen! 2017 | 2018

Sa as jimme grif ek dogge sjoch ik efkes efterom. Foaral as min âlder wurdt begjint de skiednis dùdlike foarmen oan tenimmen.

Wat hat dit jier my brocht as wat moast ik ynleverje? It wie in jier fan ôfsjen mar ek fan in hiel soart rikens.

En der hawwe jimme as trouwe lêzers en foarbygongers diel oan hân.

Ik koe en kin op dit plak myn ai kwyt, jimme ynsperirearre my. Trystege dagen waarden ljochter en fleurden my op.

Wat my ek bliid makket; dizze stikjes wurde oerâl op de wrâld lêzen. Want oerâl ha Friezen hun festige en ta wenjen set. Fan Sjina oant Amerika, fan Sùd-Afrika oant Sweden, België, ensafuort hinne.

En dat komt troch de Fryske taal. It is fan thùs, fan heit en mem, fan bruorren en susters. En fan it doarp en de minsken dy by dyn jeugd hearden. En ast om ùtens wennest wurd dat osa wichtich.

En sa wol ik jimme, wert wy op `e wrâld ek binne, in lokkich nijjier winskje! Dat it jim bringe mei wat jimme der fan ferwachtsje.

Waarme groetnis fan Tidenhawwetiden.nl!

Ûnwennigens (3)

Se binne beide thùs west, de jonges. Wat wie it gesellich. Laitsje, gekjeie en mekoar sa as fan âlds dwers sitte.

As de slokjes op tafel komme wurdt de diskussie yntensiever. It praat komt fansels op de polityk. De iene fynt it in goeie regearing en de oare liket it op fleanen. Al debitearjend sjoch ik mei in skean each nei de klok.

Moat ik no it ieten opsette as net? Mar it binne sokke seldsume mominten dat wy byelkoar binne dat ik bliuw sitten.

No ha se it leauwen by de kop en dat kin wol es ùtrinne wit ik ùt ûnderfining.

De iene soan moat er neat fan hawwe, hy wennet yn de Hoeksche Waard en sjocht alle dagen om him hinne hoe as it nèt moat.

De oare hat in genuanseardere miening oer leauwen. Hy is net in prater en sil him net gau bleat jaan. “Dat is fan mysels.” sei er es. Somstiden tilt hy in tipke op en dan wit ik dat hy wol oer wichtige saken neitinkt.

Se binne beide wer fuort. Der komt in gefoel fan leegte oer my, in soart fan ûnwennigens.

It binne bysûndere mominten dy selden foar komme mar osa kostber binne.

Ûnwennigens…

Bliuw dy sels

Mem moat es oer oare ûnderwurpen skriuwe,” seit er; “dy hjoed-de-dei wichtich binne.”

“En dat is?” freegje ik benijd.

“Nò, ha it es oer seks, metoo as persoanen dy in oar geslacht hawwe. Ensafuorthinne. Dat wolle de lju lêze. It moat interresant wêze. Der moat spanning yn sitte. Dan kriget mem fêst in bulte lêzers.” seit er oertsjûgjend.

Der moat ik oer neitinke. ‘Soe hy gelyk ha?’ freegje ik my ôf.

Ik gean ien foar ien es nei wat hy opsomme.

Seks? Wat moat ik der op sizze? Myn generaasje prate der net sa maklik oer, dat wie prifè. Wol as freondinnen ûnderelkoar eartiids fansels.

Dan komt Metoo wat alle dagen yn de media is. Der stean ik achter, goed dat it iepenbier wurden is.

Froulje as manlju dy homo, lesbisch as transgender binne… litte wy elkoar nimme sa as wy binne. Wa binne wy om der in oardiel oer te hawwen? Wa wy ek binne; it giet dochs om in lokkich  minskelibben.

Nò ik alles es sa neirûn ha bliuw ik mar by myn eigen styl; skriuwe oer it gewoane, deistige bestean.

Dan mar gjin bulte lêzers…

Myn gelikense

Photo: Tom Hussey

Einliks sjoch ik yn dat ik fan elkenien de gelikense bin. Eartiids do ik jong wie en yn in doarp wenne wie dat oars. Der wie grut ferskaat yn alle lagen fan de befolking.

Nim no it kristelik en it iepenbier ûnderwiis. It maatskiplik en sosjaal libben oerâl wie in skifting. Bern fan arbeiders as bern fan de dûmje, dokter en sufeldirekteur. It makke in hiel grut ferskaat yn in myn jeugd.

Guon bern hiene folle mear kânsen fûn ik. Myn bruorren moasten nei de ambachtskoalle, myn suster en ik nei de hùshâldskoalle. Dat wie foar de measte arbeidersbern al fêstlein.

Der waakse do by my in gefoel fan unearlikens, dat wy dy kansen net krigen. En der ha ik my altyd tsjin fersetten.

Ik allinnich wist dat ik mear yn myn mars hie. En dat soe ik op in dei elkenien merkbite litte, betocht ik my.

Jierren letter ha ik de Hegere Skoalle Fan It Libben trochrûn. Faaks mei onfoldwaande sifers mar ek mei sifers  wert ik grutsk op wêze koe.

Ik ha myn gelikense fûn, net ien is mear as de oare! 

It giet er om wast bist, net mear en net minder.

Ferwachtings

It is it jier 1941 en oarlochstiid. Myn ferwachtings binne heech want Sinteklaas komt er oan.

“Moast er neat fan ferwachtsje.” sei ùs mem.
Dit jier sille er gjin kado`s wêze. Er is ommers neat mear te krijen, de winkels binne leech. Hol en leech sjogge de etalaazje glêzen my oan.

Mar dochs; jo witte mar noait en sa sûnder er oer te praten dream ik oer in moaie poppewein. Want dat woe ik sa ofgryslik graach!

Jûns sitte wy gesellich om de read gloeiende potkachel. Gleone poeiermolke en taaiguod makket in soart goed.

Ynienen giet de doar iepen …

Der wurdt in grut pak om de doar setten, ferpakt yn kranten sûnder strik. “Foar dy.” seit ùs mem.

Senuweftich skuor ik de kranten der ôf en ta myn grutte ferwûndering komt er in hiele grutte poppe ùt.

Se mist twa eagen mar in osa leaf gesichtsje. Se hat ek in prachtich bosk hier, it sil dagen duorje foar dat it ùt de tiis is.

Tank sy Van der Berg, de timmerman, en Diet en Durkje  Rodenburg  krige ik de poppe fan myn dreamen.

Se stiet noch altyd te pronk, sûnder eagen, mar dêrom is se my troch de jierren hinne tige dierber wurden …

Read More

Loslitte

“Hy wol net. Hy wol néat.” seit se opstannich.

Myn beste freondinne komt efkes lâns. Hja is oars as oars bespeur ik wol. Earst mar kofje sette, dan komt se wol los. En dan komt it hege wurd der ùt.

Der is harren in oanleunwenning tasein. In pear jier allyn ha sy har op in wachtlist sette litten fan in fersoargingshûs. ‘Dat wie ferstannich.’ seine de bern. Mar ach, dat wie do en sa sier fuort. ‘Doch mar.’ sei ik.”

“No is it safier en no it er op oankomt wol hy net. ‘Wy binne noch net ûnbehelpsum, wol?’ seit er. ‘Wy kinne mekoar dochs wol helpe en bystean, net? Wy hawwe tegearre dochs slimmere stoarmen troch stien en altiid rêde kinnen.”

“Hy hat muoite mei loslitten. Ik ek wol hear.” giet se fierder; “Mar wy moatte ek nochter bliuwe. Sa as it nò giet hâld ik it net fol.” sucht se.

“Om de klapskeet moat ik wat opsykje. Dan is hy de stok kwyt, dan it gebit en dan wer de bril ensafuorthinne. Ik wol alles wol foar him dwaan, hear, want ik hâld ommers fan him. Mar it hat syn grinzen, fansels. Somstiden krij ik in glandige hekel oan him en dat wol ik ùt noch yn net.” seit se fertritlik.

Loslitte….

WP-Backgrounds Lite by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann 1010 Wien