De Famylje

Tariedingen

troch Posted on 2 Comments 1 min read 845 views

"Hat mem als es nei tocht hoe jimme it ha wolle?" freget de soan.

"Wat bedoelst sto?" sis ik.

Ik ha wol in fermoeden wert er hinne wol. In oardsje allyn begong er der ek al es oer. "Kremearre as begrave." seit er.

Koartlyn hie hy nei in kremaasje west fan in freon. Dat hie him noch al wat dien blykber.

Hichtepunten ùt it libben fan de freon waarden grut ùt metten op de muorre fan it gebou  ferweve tusken de taspraken . De freon as poppe, de earste dei nei skoalle en mem op 'e kant fan it swimbad en altyd mar wiuwe nei har soan.

Sa gong de grutte mannichte oanwêzigen troch it libben fan dizze jongfeint. Oan it ein waard er proaste mei in glês wite wyn .

"It giet om hoe jimme it regele ha wolle." gier er fierder; "Dan is it allegearre wat minder dreech."

"No, hoe moat it dan mei my?" seit myn man. "Ik ha mar in pear bernefoto`s. Fierst te min om in muorre fol te hingjen. Mei my binne jimme gau klear. Gjin karnaval."

"En mem dan?" freget de soan.

"Dat moat in fleurige tsjerketsjinst wurde mei in protte humor, musyk en sjongen." sis ik; "As ôfslùting meie do en dyn broer wat oer my sizze. Wat jimme altyd al sizze woene mar nea fan kaam is."

Tariedingen.

Alhoewol... ik ha noch in foto fan doe ik yn 'e bernewein siet. Dy soe wol geskikt wêze.

Oanklauwt

troch Posted on 2 Comments 1 min read 983 views

setup-errorIk ha in nije kompjûter. 'Prachtich' sille jimme sizze. Dat is ek sa mar alle programma's ùt de âlde PC moasten oer set wurde yn de nije. Dat wie net san poepetoer mar de Fryske oersetting... dat wòl.

En der sûnder kin ik net. Foar myn eigen blog Tidenhawwetiden.nl ha ik him nedich en mei alles wat ik fierder doch op de kompjûter.

Regelmjittich wurd ik attindearre troch lêzers as foarbygongers op myn Fryske skriuwen. In man ùt Ljouwert melde, ik moast net yn it Frysk skriuwe; it wie in blamaazje foar de Fryske taal.

Mar hoe kin ik as rasechte Fries my ferwurdzje yn it Hollânsk?

Wer kin ik myn gedachten en gefoelens better bleat jaan as yn myn eigen memmetaal? Oars wurde it dochs ferhaaltsjes sûnder ynhâld?

Lokkich ha ik in soan dy my helpe wol. Oardel dei hat hy wurk hân om de Fryske Staveringshifker yn MsWord te krijen. Ik freegje my ôf werom stiet neist de Nederlânske fertaling net de Fryske op ùs kompjûters? It is dochs de twadde erkende taal?

Der fâlt noch in hiele striid te winnen foar as it sa fier is, tink ik.

Oanklauwt? Nè hear. Tank sy de Fryske Staveringshifker en de soan is it ynoarder kaam.

Skoetmobyl

troch Posted on 10 Comments 1 min read 1183 views

AMBA0240 (1)

"Moatte jimme es sjen." Entûsjast komt de soan om `e hoeke fan`t hûs. "Wy hawwe in kado foar jimme beide."

Ta myn grutte argewaasje sjoch ik in skoetmobyl stean. "Foar ùs?" kin ik er noch krêkt ùtbringe.

"Ja," seit er; "we woene it jimme wat nofliker meitsje. It rinnen wurd wat dreech foar jimme." 

"Ja mar," sis ik; "ik kin noch hiel goed ùt de fuotten komme."

"It is goed as jim der optiid by binne. Dan kinne jimme der mei omgean as it nedich is." seit er.

Ik sjoch oan him dat de reaksje ferkeard falt. Hy hat er dagen mei oan it pielen west. Hy tocht dat ik bûten skroeven wêze soe fan blidens.

"Jonge," sis ik; "as it sa fier is sille wy der fêst hiel bliid mei wêze. Mar wy moatte oerâl oan wenne; gehoarapparaten, stokken, rollators. It is in grutte stap foar ùs. Moast mar in bytsje geduld mei ùs hawwe. Ik sjoch oan him dat hy it noch ferwurkje moat."

"Tankje wol," sis ik; "ik bin grutsk op jimme. Op jimme noed foar ùs."

De skoetmobyl stiet yn `t hok te wachtsjen. Oant syn tiid kommen is...vroem

 

Ik bin Boarnster omdat...

troch Posted on 4 Comments 1 min read 2690 views

"Ik bin Boarnster omdat..."

Sa hjit de Facebook-side fan Âldeboarn.

Der wol ik graach wat oer sizze; de titel sprekt my oan. Ik ha my sels offrege wêrom ik my nei al dy jierren noch san Boarnster fiel.

Berne en opgroeid yn Âldeboarn, troch houlik ferhûze nei It Hearrenfean mar nea in Feanster wurden.

As ik oer it tsjerkhôf fan Âldeboarn rin kom ik bekende nammen tsjin fan minsken dy ik persoanlik kend ha.

En dan lis ik de soan ùt wat foar minsken dat wiene. Ik reitsje nea ùtpraat oer myn doapsgenoaten. Hy fynt it prachtich. "Mem, wa wie dat?" en "Wat foar persoan wie dat?" freget er en ik begjin te fertellen.

1

Dan begjinne al dy minsken foar myn each te libjen; Willemke, Sybren, Tine, Yme, Vogel, Siep, Jan en noch folle mear.

Myn heit en mem lizze der begroeven. We sjogge efkes as it er wat kreas byleit en lizze wat blommen del.

We eindigje by de urnenmuorre, by ùs soan dy yn aldens fan 49 jier ferstoar troch in hertstilstân.

Ik bin Boarnster.

Omdat myn  hert der leit ...

Leare

troch Posted on 1 Comment 1 min read 865 views

Naamloos-1Ach,  wat moat ik dochs noch in soart leare. Alle dagen kom ik dat tsjin. De technyk bygelyks; ik moat oerâl help by ha. En dat ferhip ik. Ik wol my sels rêdde kinne.

Sa as fanne moarn; de ofwaskmesine dy it potte-en-panneark net mear goed skjin makke. Dan mar utinoar helje en alles wurd op`e grûn ùtstalle. Earst de beide sefen, dernei de sproeiearmen. In  bulte smoargens komt er ùt.

Wylts ik dwaande bin moast ik oan eartiids tinke.

Oan it skûtelwaskjen, earst mei griene sjippe en doe mei in stik Lux. We songen der altyd by, myn suster de earste stimme en ik de twadde. Teminste wat er op like.

It hiele Fryske repertoire kaam foarby; 'Rôlje, Rôlje, Wetterweagen', 'It Feintsje fan Menaam', 'It Fryske folksliet' ...  ensafierder. We eindigden altiid mei in geastlik liet mar dat gong ferlern by it leven fan de rotteljende potten en pannen.

Sa, einlik ha ik it ding skjin en set him ynelkoar mar ik hâld in underdiel oer. Hoe kin dat nò?

Ik moat mar wer mei de hân âfwaskje, dan sjong ik ek wer es ...

Loslitte

troch Posted on 4 Comments 1 min read 987 views

theuntsje"No ha wy noch neat fan dy jonge heard." seit myn man.

"Dat kin ek noch net." sis ik; "Hy is juster pas fuort gong."

"Ja mar," seit er; "hy hie wol efkes melde kinnen dat er oankaam wie. Hy fleant gelokkich mei de KLM, dy is wol aerdich betrouber. Der komme hjoeddedei sa folle nei ûnderen." giet er fierder.

"Nò moast ophâlde." sis ik; "Der is ek noch wat sa as betrouwen, nèt? En dy fleanmasine-ûngemakken... dat falt o sa mei. Der binne mear deaden yn it ferkear."

En sa giet it petear tusken dy beide fierder. De iene jut de oare op en de oare docht oars neat as delbêdzjen.

Âlders moatte loslitte kinne. It begjint al by de berte; it moat as selfstânnich wêzen opwaakse en letter syn eigen wei fine.

"Ik ha al hiel wat flechten makke en de sfear is prima." seit letter de mail.

Ùs paraglider... wy sille dy geane litte moatte . Wy ha der muoite mei mar libje dyn eigen libben sa as sto it foar eagen haste.

Tebektinkens - 5 Maaie 1945

troch Posted on 1 Comment 1 min read 894 views

Naamloos-1"Moast nei underen komme!" ropt ùs heit nei boppen.

It is sneintemoarn. We binne krekt ùt tsjerke en ik fermeitsje my op 'e souder. Noch es ropt er; "De Kanadezen komme der oan!"

Ynienen is er gerop en geraas om my hinne. Ik doch yn 'e gauwichheid in pear fierste te grutte klompen oan. It doarp wert jo op snein in kanon ôfsjitte kinne is it nò ien en al gaos. De lju komme ùt alle hoeken en hennen, se laitsje gûle en balte troch elkoar hinne.

Fan ôf Beetst en de Tynje komme der grutte tanks oan rôljen, de minsken binne net mear tehâlden.

Fyf jier fan ûnderdrukking en deltwingjen moat er ùt. Ynienen wurd ik omheech hise troch in pear Kanadeeske soldaten. Segefierend as hie ik sels it lân befrije ryd ik heech op in tank troch it doarp. Ien klomp wie ik al kwyt, de oare bongele noch oan ien tean.

Dan sette se my  op `e grûn oerladen mei sigaretten en sûkelade. Mei bebliede fuotten fan de krammen dy ùs heit altyd oer de kappen fan de klompen die kom ik thus. Hy wie net iens lilk, de smokerij dy in soart goed.

Tebektinkens.

En altyd wer sit ik op 5 Maaie heech boppe op in Kanadeeske tank ...

Ienmansferset

troch Posted on 4 Comments 1 min read 1188 views

Naamloos-1Mids de oarloch, it sil it jier 1943 west hawwe, rinne twa famkes nei skoalle. De iene wat âlder as de oare.

Se hawwe elk twa grutte oranje strikken yn `t hier want it is Keninginnedei. Master stiet al yn`e doar, hja binne de lêsten fan de rigele.

Mar dizze moarn is oars as oars: we moatte beide mei komme.

Der stiet in fremde man by de master. Hy hat in grutte swarte hoed op en in swart pak oan. Hy seit dat it haad de oranje strikken ùt it hier fan de famkes helje moat. Mar dat wegeret er.

"Ik kom net oan `e bern." seit er en stjoert ùs nei hûs ta.

Mar ùs mem is net foar ien gat te fangen. Se docht ùs swarte strikken yn it hier. "De kleur fan de rou." seit se.

Sa komme wy efkes letter wer op skoalle. Wy moatte wer by de master komme, de fremde man sit er noch en stiet er op dat master de strikken ùt it hier hellet. Dy wegeret dat en stjoerd ùs wer nei hûs.

Thus kommende docht ùs mem wiete strikken yn it hier: de kleur fan de oerjefte. Ek dy moasten der ùt.

Myn suster en ik krigen dy dei frij...

Ienmansferset. Hoe folle diene dat net op eigen man en boet?

Weitôge

troch Posted on 11 Comments 1 min read 1220 views

Naamloos-1"Moarn stimme.", sis ik tsjin myn man; "Tinkst om dyn  ID kaart mei te nimmen?"

Efkes letter seit er brimstich ; "Hast sto him net hân?"

"Né," sis ik; "ik hoech my deis net mei dyn kaartsje te legitimearjen. Dat wie yn de oarloch sa." De goeie sfeer is ynienen foarby.

"Do hast it spul altyd byelkoar yn `t laat." seit er. "It is dyn ID kaart." sis ik wêrom.

En sa begjint de syktocht. Yn alle hoeken en hennen wurd socht. We komme op plakken der`t wy yn jierren net west hawwe.

Bûsen fan jassen en broeken wurde omstrûpt. De boekekast wurd leech helle en boek foar boek neisjoen. As lêste helje ik de djipfries laden leech -jo witte mar noait-. Op it lêst begjin jo oan jo sels te twiveljen en begjinne wer fan foaren ôf oan.

"No  it stimmen giet moarn oer." seit er; "Ik kin my net legitimearje." "Ast no es op myn kaartsje gieste." sis ik; "Wy lykje nei safolle houliksjierren in soart op elkoar."

"Salang er safolle fremdelingen yn ùs lân komme betrouwe se net ien mear." seit er.

"No, se sjogge oars dalik wol dasto gjin IS-er bist." sis ik.

 Weitôge. Mar wer?

Allround

troch Posted on 2 Comments 1 min read 750 views

giphy2Wylts ùs hurdriders har klear meitsje foar de WK Allround yn Calgary haw ik myn eigen 'allround'.

"Hast wiete sokken?" freegje ik myn man. "Hoe komst er by?" seit er brimstich.

Ik stean yn de keuken en stap yn in dobbe wetter. "Dan hat de hûn it dien." sis ik en sjoch nei Max dy unskuldich as in  pyk yn t aai my oansjocht.

Nei fierder undersiik blykt de doar fan de djipfries iepen te stean.

"Wa hat sa sleau west!" rop ik en sjoch him ferwitend oan. Yngreven begjin ik de brot te untteien. 'Wat hie ùs mem it dan noflik' betink ik my. Sa as elkenien eartiids hie se gjin djipfries. De bierfleskes waarden yn de feart setten, de molke en de brij waard daliks opiten.

Nei oeren fan earmoedzjen en wrotten kin de stroom wer oan.

It WK... dêrfoar hoech ik dizze kear net nei Calgary ta. Ik ha myn eigen 'allround' hân...

mem