De wrald

Bliuw dy sels

troch Posted on 3 Comments 1 min read 1263 views

Mem moat es oer oare ûnderwurpen skriuwe,” seit er; “dy hjoed-de-dei wichtich binne.”

“En dat is?” freegje ik benijd.

“Nò, ha it es oer seks, metoo as persoanen dy in oar geslacht hawwe. Ensafuorthinne. Dat wolle de lju lêze. It moat interresant wêze. Der moat spanning yn sitte. Dan kriget mem fêst in bulte lêzers.” seit er oertsjûgjend.

Der moat ik oer neitinke. ‘Soe hy gelyk ha?’ freegje ik my ôf.

Ik gean ien foar ien es nei wat hy opsomme.

Seks? Wat moat ik der op sizze? Myn generaasje prate der net sa maklik oer, dat wie prifè. Wol as freondinnen ûnderelkoar eartiids fansels.

Dan komt Metoo wat alle dagen yn de media is. Der stean ik achter, goed dat it iepenbier wurden is.

Froulje as manlju dy homo, lesbisch as transgender binne… litte wy elkoar nimme sa as wy binne. Wa binne wy om der in oardiel oer te hawwen? Wa wy ek binne; it giet dochs om in lokkich  minskelibben.

Nò ik alles es sa neirûn ha bliuw ik mar by myn eigen styl; skriuwe oer it gewoane, deistige bestean.

Dan mar gjin bulte lêzers…

Myn gelikense

troch Posted on 4 Comments 1 min read 1361 views
Photo: Tom Hussey
Einliks sjoch ik yn dat ik fan elkenien de gelikense bin. Eartiids do ik jong wie en yn in doarp wenne wie dat oars. Der wie grut ferskaat yn alle lagen fan de befolking.

Nim no it kristelik en it iepenbier ûnderwiis. It maatskiplik en sosjaal libben oerâl wie in skifting. Bern fan arbeiders as bern fan de dûmje, dokter en sufeldirekteur. It makke in hiel grut ferskaat yn in myn jeugd.

Guon bern hiene folle mear kânsen fûn ik. Myn bruorren moasten nei de ambachtskoalle, myn suster en ik nei de hùshâldskoalle. Dat wie foar de measte arbeidersbern al fêstlein.

Der waakse do by my in gefoel fan unearlikens, dat wy dy kansen net krigen. En der ha ik my altyd tsjin fersetten.

Ik allinnich wist dat ik mear yn myn mars hie. En dat soe ik op in dei elkenien merkbite litte, betocht ik my.

Jierren letter ha ik de Hegere Skoalle Fan It Libben trochrûn. Faaks mei onfoldwaande sifers mar ek mei sifers  wert ik grutsk op wêze koe.

Ik ha myn gelikense fûn, net ien is mear as de oare! 

It giet er om wast bist, net mear en net minder.

Kameraden

troch Posted on 1 Comment 1 min read 433 views

Sy is myn kameraat.” seit de jonge en wiist my grutsk op in frommeske dat fierderop stiet.

“It koe minder.” sis ik. Wat moat min oars sizze? We litte beide de hûnen ùt. Ik koe him wol en sa kamen wy yn de kunde.

“Kinne jimme mekoar al lang?” freegje ik, net unbeskieden. Want dat boeit my, hoe dizze beide minsken mei elkoar yn ‘e kunde kaam wiene.

“We moeten mekoar ynt kafé en wiene daliks fereale op elkoar.” seit er; “Ik koe nearne mear oan tinke as allinne oan har. Op myn wurk en nachts. Se wie er altyd, it behearske myn deistich bestean.”

Ik ha wat ôfrûn mei ùs  hûn om har te moetsjen. De bisten ha makke dat wy elkoar wer troffen. Mar dat is allang foarby, sund dy tiid binne wy kameraden wurden.

“Binne jimme noch  fereale op elkoar?” freegje ik foarsichtich.

“Nè,” seit er; “we binne maten wurden. Dat is hiel wat oars. Dat is in kwestje fan betrouwen.”

Thus kommend freegje ik myn man; “Bin ik dyn kameraat as bist noch fereale op my?”  

Fernuvere sjocht hy my oan; “Dat hoegst dochs net te freegjen? Dat wist dochs wol??”

Kameraden.

Folkslieten

troch Posted on 0 Comments 1 min read 928 views

De kûgel is troch de tsjerke. Nei lang geharre war fan ferskate lju en regearpartijen is it sa fier: de folkslieten moatte op skoalle wer leard en song wurde.

In fyn it in goed beslut, myn man dêrtsjinoer fynt fan net. En sa binne wy op de iere moarn oan it diskusearjen en wurde it net iens.

Ik moat earlik sizze; ik hâld fan folkslieten. Foaral fan it Fryske. As er wer in kampioen fan Fryslân op it podium stiet en ùs folksliet wurd song, hâld ik it net droech.

Mar ek as it Wilhelmus earne op de wrâld klinkt bin ik djip rekke.

It komt fan ùt de oarloch, tink ik.

Wy hiene in radio under de matros yn de bedste. En op tiden dat it ridlik feilich wie sette ùs heit Radio Oranje oan en begong de útstjoering mei it Wilhelmus.

Ek op skoalle learden wy it folksliet, lokkich twa kûpletten en net alle fyftsjen. We hiene in master dy der neist ùs ek it Fryske Folksliet learde. En as ien it goed opsizze koe dy krige in moai skrift mei pompeblêden der op.

Eltsenien jong en âld moat it kinne. It heard by ùs bestean.  ûs Frysk en Nederlanner wezen.

Derom sa lyts mooglik begjinne!

Folkslieten.

Skiftsje

troch Posted on 4 Comments 1 min read 475 views

Yn welke bak moat dit no wer?” freget myn man. Wifeljend stiet er boppe in rigele ôffalbakken. Se steane sa opsteld dat it foar elts dudlik is hokfoar ôffal der yn moat.

Wy binne allegearre der fan oertsjûge dat er wat dien wurde moat oan dy grutte bulten ôffal. Ek wy binne begien mei ùs ierde en witte ek wol dat it sa net fierder kin.

Mar somstiden binne wy der mei yn `e tiis. Yn welke bak moat dit ek al wer? Wifeljend stean ik dan mei de brot yn `e hannen boppe de bakken.

Papier by papier, glês by glês, klean by klean en grien by grien, dat is allegearre sa klear as in klûntsje. Mar dan komt it; is dit no papier as plestik? Der sit metaal yn; moat it no dochs yn de grize?

Wat hiene wy it eartyds maklik, tink ik by mysels. De molkboer kaam twa kear yn `e wike der by lâns. In mingel sûpe as in mingel molke as sûpenbrij. It waard allegearre ofmjitten en yn in boekje skreun. Ien kear yn de wike waard er ôfrekkene.

Wat wie it libben dochs simpel.

Skiftsje. Is it allegearre net wat oerdreun hjoed-de-dei?

Wy binne mei ùs ierde begien en derom sille wy dochs skiftsje moatte …

Dichtsje

troch Posted on 5 Comments 1 min read 1872 views

Ach, wat soe ik graach dichtsje wolle. Ik ha it faak besocht mar al gau lei de grûn besiede mei mislearre gedichten.

Hoe ha dy dichters it dochs? freegje ik my ôf.

Moaie wurden binne er genoch, foaral yn de Fryske taal. Mar om yn it gemoed fan minsken te kommen, sis mar de snaren fan de siel te reitsjen is mear nedich.

En ha jo dan einliks it gedicht klear, dan moatte er noch toanen by. Toanen dy passe by de wurden dy allinnich de lêzer hearre kin. Binne it net de goeie toanen dan giet it gedicht ferlen… it komt net oan. Minsken sille it dan nea fiele en nea oandien wurde.

In goed gedicht moat emoasjes oproppe. Sawol blidens as fertriet, argewaasje as in laits. Moat it ek rymje? freege ik my ôf. Dat wurd wer dreger, fansels.

Yn myn holle komt hiel seft in melody omheech, soe ik er wurden by fine kinne?

Ach, wat soe ik graach dichtsje wolle…

Soarg & Wolwêzen

troch Posted on 5 Comments 2 min read 864 views

Op in drokke wei en op freedtemiddei stean ik stil. Ik bin op de skoetmobyl en soe gau efkes boadskippen dwaan.

Yn panyk start ik noch es en sis lûdop tsjin mysels; “Kalm fanke, rêstich bliuwe.” As ik op san momint net mysels bin praat ik lûdop. Minsken sjogge somstiden efterom. Ik sjoch se tinken; der mankearit wat oan.

Ek no wer; hja rinne by my lâns en ride om my hinne. ‘Ik moat hjir waai.’ tink ik senuweftich. As ik no by it hûs fan de soan komme kin, dan sil hy my wol helpe.

En sa riid ik stadich oan fierder, dea benauwd dat ik net fierder kin.

Lokkich is hy thus en wol efter my oan fytse. Sa skarrelje wy op hûs oan.  

“Skilje mar in monteur.” seit er; “Ik kin it net fine.”

Sa kry ik de firma oan `e line dy`t yn desimber nije accu’s pleatst hat en soarg en wolwêzen heech yn it faandel ha.

Ta myn fernuvering kinne se my net.  “U staat niet in ons klantenbestand.” seit de man. “Ja wis wol.” sis ik en begjin my op te winen.

‘Kalm bliuwe.’ sis ik tsjin mysels.

“Hoe kin dat?” sis ik tsjin de man;  “Ik ha yn desimber accu’s by jimme kocht.” 

“Dan bent u geen klant.” seit er; “Wel als u bij ons een scootmobiel had gekocht.”

D’r is gjin monteur dy my helpe kin. Hja wolle my in nije skoetmobyl ferkeapje, dat wol, en ek noch daliks bringe.

“Jim moatte jimme namme feroarje.” sis ik lilk.; “Jimme moatte net mear Soarg & Wolwêzen hjitte. Want dat hat foar my in hiele oare betsjutting.”

De skoetmobyl stiet yn`t hok en ik sit thùs wachtsjen op de man dy wol soarg en wolwêzen hat.

Soarg en wolwêzen. Ja, ja.

BoerenBlij

troch Posted on 4 Comments 2 min read 842 views

“Wolle jimme es mei my nei Boerenblij, freget se.

“Wat is dat krek?” freegje ik. Ik ha der wol es fan heard mar dan hâldt it op.

“Dat is in soarchbuorkerij foar âlderen en foar jongeren dy swirrichheden krige ha mei hja ûnthâld. Ek lju dy troch in ûngemak as sykte harsensskansearring krige ha.”

In tige entûsiaste frou komt ùs temjitte. Se stelt har foar as “Cassy van den Bosch. Manager”. Sis mar de frou wert alles om draait.

We krije earst in rûnlieding.

Ik reitsje stadichoan ûnder yndruk. Twa grutte stabij’s mei wiveljende sturten hjitte ùs wolkom .Oeral om de pleats hinne komme we bisten tsjin; skiep, hinnen en geiten. En wat sa aardich is; oeral binne sitsjes makke. Mei in kachel derby, sa kin men der ek mei suterich waar byelkoar sitte.

Ek gean se yn groepkes te kuierjen. Oranje festjes oan sa dat hja ùt de fierte werkenber binne.

Fol fjoer giet se fierder en ferhellit oer it libben fan alle dei. De gasten wurde hielendâl frij litten yn hja dwaan en litten. Wolle se skoffelje as harkje yn de tùn as leaver telefysje sjen? It mei allegearre. De  haadsaak is dat hja gelokkich binne en hja frij fiele.

Nei de rûngang om `e pleats en in wiidweidich petear fan beide kanten geane wy oan `e kofje.

Der strielit san leafde en passy fan dizze frou ùt, der wol ik letter wol hinne as it mei my safier is.

BoerenBlij is foarâl de neidruk op  BLIJ

De taal fan it hert

troch Posted on 3 Comments 0 min read 498 views

Tiden hawwe tiden’, sa hjit myn blog. Skreun fansels yn myn memmetaal. In jier as acht allyn bin ik der troch in trystich barren mei begong.

De jongste soan kaam er mei. It like my yn earste ynstânsje op fleanen, Wat soe ik te melden hawwe? Wa soe no op my sitte te wachtsjen?

Om dat ik him net ôffalle woe bin ik er mei in protte stinnen en pûsten mei begong. En no kin ik er net mear sûnder.

Myn each is skerper wurden foar detail. Ik sjoch mear om my hinne. En it allerbelangrykste  binne de reaksjes op de stikjes .

De lju komme ùt alle hoeken fan de wrâld.

Om mar in pear te neamen: India,  Bolivia,  Frankryk, Amerika en noch folle mear lânnen.

Want Friezen sitte oer de hiele wrâld ferspraat.

Somstiden bin ik der oandien fan. Dan lês ik de ûnwennichte nei it heitelân.

Ik wit wol de kreft fan de stikjes lizze net oan de ynhâld mar leit oan de memmetaal. It is de taal fan thùs fan heit en mem.

In man ùt Burgum dy al 30 jier yn Ohio wennet ha ik troch myn blog kunde mei krige. Hy fynt it prachtich om op de hichte te bliuwen fan syn heitelân.

Ek yn ùs lân komme nijskirrige reaksjes. In frommeske frege as sij se foar lêze mocht yn it fersoargingshûs.

Ensafuorthinne.

Ach, wat is no moaier om dy yn dyn memmetaal fersteanber en fielber te meitsjen?
Dat is de taal fan it hert.


It paad bjuster

troch Posted on 1 Comment 1 min read 462 views
Foto: Jeff van der Wees (Flickr)

 

De telefoan giet en in wanhopige stim seit;“Kinst efkes komme? Hy is wer fuortrûn.”

Myn freondinne hat it dreech; har man hat Alzheimer.

Trochstrings giet it goed en dan ha se it noch hiel goed tegearre. Mar der moat net wat ungewoans barre, dan is hy der ôf.

“Kinne jo it noch wol folhâlde?” freegje de helpferliners. “Jawol hear.” seit se. Mar se wit dat se terrein ferliest.

Se wol net tajaan. Se hawwe mekoar dochs ienkear belove om oant de dea ta foar elkoar te soargjen.

Myn freondinne hat de jas al oan. “Wer geane wy hinne?” freegje ik har.

“Hy hat it hieltijd oer it hûs fan de soan. Dy hat ark fan him liend, seit er.”

“Ja, mar,” sis ik; “dat is wol in hiel ein rinnen. Soe hy dat wol dwaan kinne?”

“As hy wat yn de kop hat, dan giet it troch.” seit se. Jo kinne prate as Brugman mar hy set troch.

Wy splitse ùs; sy de iene en ik de oare kant ùt. Mar nergens in man op in bankje mei in rollater.

“Hy hie it ek oer in brilleman.” seit se. “Hy sjocht net mear sa goed mar tinkt dat er noch best in bril foar him te krijen is.”

We rinne en rinne, freegje minsken dy wy underweis tsjinkomme as se ek in fertieze man sjoen hawwe. Stadichoan krij ik myn nocht, ik bin ek de jongste net mear.

Mar dan stoppet er in plysjeauto neist ùs.

Efter yn de auto sit in man entûsjast te wiuwen. Bliid stapt hy ùt en seit ferwitend tsjin ùs; “Wer wiene jim? We ha  alles om jimme ofsocht.”

“Hâld him goed yn `e gaten.” sizze de plysjes en draaie it raamke omheech.

It paad bjuster

WP-Backgrounds Lite by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann 1010 Wien