De wrald

Heite- & Memmedei

troch Posted on 3 Comments 2 min read 595 views

Komst efkes om in bakje?" freegje ik oan myn freondinne.

"Nè," seit se; "myn soan hat Heitedei." "Mar dan is hy dochs thùs?" freegje ik. "Dat is`t him no. Dan wol hy dat ik him assitearje by de bern."

"Wannear hast dan wol tiid?"

"Nò eiglik nea. Ûs dagen binne beset. Myn skoandochter is lùzemem wurden en dan moat ik earst mei har oerlizze as it har past." andert se.

In oare kunde hellet en bringt mei har man de bern moarns en middeis nei skoalle.

"Kinne se net better fytse?" freegje ik; "It is net sa fier fan jimme hûs ôf." "Nè, it ferkear is sa drok wurden. Dat fertrouwe wy net."

En sa binne se de hiele wike oan it heljen en bringen. It iene bern moat nei it swimmen, de oare nei fuotballen en dan giet er noch ien nei muzykles.

"Lokkich hoech ik net iten te sieden. Dat krije se op skoalle." seit se. "En dat is hiel ferantwurde. Se krije gjin fet, gjin sûker as sâld."

"Krije se dan wol sèd?" freegje ik ûnnoazel.

"As wy jûns thùs komme, dan ha wy de put er ùt en gean betiid op bed want moarn moatte wy wer optiid presint wêze."

Hoe hawwe ùs Heit en Mem dat hân? freegje ik my ôf. Ik wit wol: de tiden binne oars. Ùs beppe woe noch wol es oppasse as ùs mem in reiske hie fan de frouljus ferieniging. Mar der bleun it by. Jier yn, jier ùt hie sy Memmedei. Heitedei bestie noch net.

"Misse wy wat?" freegje ik myn man.

"Ik wol dy wol helje en bringe hear mar ik wol thus ite..." 

Lit him no mar

troch Posted on 7 Comments 0 min read 852 views

Lit him no mar." seit syn heit. De soan sil wer fleane  en wol yn Colombia.

Hy is in enthousiast Paraglider. Oerâl op de wrâld hat hy flein. Yn it deistich libben is hy skipper en fertsjinnet syn brea op it wetter. Mar syn grutte hobby, dat is fleanen. Sa gau as hy kin is hy fuort. De reizen binne al fier foarùt boeke.

Hy  sil no nei in lân wat in prachtige natûr hat. In lân mei bergen en in freonlike befolking.
"Hoe fynt mem dIt?" freget er. Hij stiet foar my en lit grutsk syn fleantenue sjen.

In grutte helm wurdt opset mei in hiel aparte bril. Mar ek in stuoltsje mei in soart touwen, gespen en riemen.

"Der is in hiele grutte brêge ynstoart." sis ik; "der wiene hiel wat deaden en ferwûningen."

"Der is ek noch al wat korrupsje yn it lân." gean ik fierder. "Dy is oerâl op de wrâld, mem!"

Werom giet er no net nei de hunebêdden fan Drinte as de offâlbulten fan Omrin?

"Lit him no mar." seit syn heit.


Folle Lok & Seine, Friezen!

troch Posted on 6 Comments 1 min read 2023 views

Sa as jimme grif ek dogge sjoch ik efkes efterom. Foaral as min âlder wurdt begjint de skiednis dùdlike foarmen oan tenimmen.

Wat hat dit jier my brocht as wat moast ik ynleverje? It wie in jier fan ôfsjen mar ek fan in hiel soart rikens.

En der hawwe jimme as trouwe lêzers en foarbygongers diel oan hân.

Ik koe en kin op dit plak myn ai kwyt, jimme ynsperirearre my. Trystege dagen waarden ljochter en fleurden my op.

Wat my ek bliid makket; dizze stikjes wurde oerâl op de wrâld lêzen. Want oerâl ha Friezen hun festige en ta wenjen set. Fan Sjina oant Amerika, fan Sùd-Afrika oant Sweden, België, ensafuort hinne.

En dat komt troch de Fryske taal. It is fan thùs, fan heit en mem, fan bruorren en susters. En fan it doarp en de minsken dy by dyn jeugd hearden. En ast om ùtens wennest wurd dat osa wichtich.

En sa wol ik jimme, wert wy op `e wrâld ek binne, in lokkich nijjier winskje! Dat it jim bringe mei wat jimme der fan ferwachtsje.

Waarme groetnis fan Tidenhawwetiden.nl!

Bliuw dy sels

troch Posted on 3 Comments 1 min read 1581 views

Mem moat es oer oare ûnderwurpen skriuwe," seit er; "dy hjoed-de-dei wichtich binne."

"En dat is?" freegje ik benijd.

"Nò, ha it es oer seks, metoo as persoanen dy in oar geslacht hawwe. Ensafuorthinne. Dat wolle de lju lêze. It moat interresant wêze. Der moat spanning yn sitte. Dan kriget mem fêst in bulte lêzers." seit er oertsjûgjend.

Der moat ik oer neitinke. 'Soe hy gelyk ha?' freegje ik my ôf.

Ik gean ien foar ien es nei wat hy opsomme.

Seks? Wat moat ik der op sizze? Myn generaasje prate der net sa maklik oer, dat wie prifè. Wol as freondinnen ûnderelkoar eartiids fansels.

Dan komt Metoo wat alle dagen yn de media is. Der stean ik achter, goed dat it iepenbier wurden is.

Froulje as manlju dy homo, lesbisch as transgender binne... litte wy elkoar nimme sa as wy binne. Wa binne wy om der in oardiel oer te hawwen? Wa wy ek binne; it giet dochs om in lokkich  minskelibben.

Nò ik alles es sa neirûn ha bliuw ik mar by myn eigen styl; skriuwe oer it gewoane, deistige bestean.

Dan mar gjin bulte lêzers...

Myn gelikense

troch Posted on 4 Comments 1 min read 1698 views
Photo: Tom Hussey
Einliks sjoch ik yn dat ik fan elkenien de gelikense bin. Eartiids do ik jong wie en yn in doarp wenne wie dat oars. Der wie grut ferskaat yn alle lagen fan de befolking.

Nim no it kristelik en it iepenbier ûnderwiis. It maatskiplik en sosjaal libben oerâl wie in skifting. Bern fan arbeiders as bern fan de dûmje, dokter en sufeldirekteur. It makke in hiel grut ferskaat yn in myn jeugd.

Guon bern hiene folle mear kânsen fûn ik. Myn bruorren moasten nei de ambachtskoalle, myn suster en ik nei de hùshâldskoalle. Dat wie foar de measte arbeidersbern al fêstlein.

Der waakse do by my in gefoel fan unearlikens, dat wy dy kansen net krigen. En der ha ik my altyd tsjin fersetten.

Ik allinnich wist dat ik mear yn myn mars hie. En dat soe ik op in dei elkenien merkbite litte, betocht ik my.

Jierren letter ha ik de Hegere Skoalle Fan It Libben trochrûn. Faaks mei onfoldwaande sifers mar ek mei sifers  wert ik grutsk op wêze koe.

Ik ha myn gelikense fûn, net ien is mear as de oare! 

It giet er om wast bist, net mear en net minder.

Kameraden

troch Posted on 1 Comment 1 min read 491 views

Sy is myn kameraat." seit de jonge en wiist my grutsk op in frommeske dat fierderop stiet.

"It koe minder." sis ik. Wat moat min oars sizze? We litte beide de hûnen ùt. Ik koe him wol en sa kamen wy yn de kunde.

"Kinne jimme mekoar al lang?" freegje ik, net unbeskieden. Want dat boeit my, hoe dizze beide minsken mei elkoar yn 'e kunde kaam wiene.

"We moeten mekoar ynt kafé en wiene daliks fereale op elkoar." seit er; "Ik koe nearne mear oan tinke as allinne oan har. Op myn wurk en nachts. Se wie er altyd, it behearske myn deistich bestean."

Ik ha wat ôfrûn mei ùs  hûn om har te moetsjen. De bisten ha makke dat wy elkoar wer troffen. Mar dat is allang foarby, sund dy tiid binne wy kameraden wurden.

"Binne jimme noch  fereale op elkoar?" freegje ik foarsichtich.

"Nè," seit er; "we binne maten wurden. Dat is hiel wat oars. Dat is in kwestje fan betrouwen."

Thus kommend freegje ik myn man; "Bin ik dyn kameraat as bist noch fereale op my?"  

Fernuvere sjocht hy my oan; "Dat hoegst dochs net te freegjen? Dat wist dochs wol??"

Kameraden.

Folkslieten

troch Posted on 0 Comments 1 min read 1090 views

De kûgel is troch de tsjerke. Nei lang geharre war fan ferskate lju en regearpartijen is it sa fier: de folkslieten moatte op skoalle wer leard en song wurde.

In fyn it in goed beslut, myn man dêrtsjinoer fynt fan net. En sa binne wy op de iere moarn oan it diskusearjen en wurde it net iens.

Ik moat earlik sizze; ik hâld fan folkslieten. Foaral fan it Fryske. As er wer in kampioen fan Fryslân op it podium stiet en ùs folksliet wurd song, hâld ik it net droech.

Mar ek as it Wilhelmus earne op de wrâld klinkt bin ik djip rekke.

It komt fan ùt de oarloch, tink ik.

Wy hiene in radio under de matros yn de bedste. En op tiden dat it ridlik feilich wie sette ùs heit Radio Oranje oan en begong de útstjoering mei it Wilhelmus.

Ek op skoalle learden wy it folksliet, lokkich twa kûpletten en net alle fyftsjen. We hiene in master dy der neist ùs ek it Fryske Folksliet learde. En as ien it goed opsizze koe dy krige in moai skrift mei pompeblêden der op.

Eltsenien jong en âld moat it kinne. It heard by ùs bestean.  ûs Frysk en Nederlanner wezen.

Derom sa lyts mooglik begjinne!

Folkslieten.

Skiftsje

troch Posted on 4 Comments 1 min read 532 views

Yn welke bak moat dit no wer?" freget myn man. Wifeljend stiet er boppe in rigele ôffalbakken. Se steane sa opsteld dat it foar elts dudlik is hokfoar ôffal der yn moat.

Wy binne allegearre der fan oertsjûge dat er wat dien wurde moat oan dy grutte bulten ôffal. Ek wy binne begien mei ùs ierde en witte ek wol dat it sa net fierder kin.

Mar somstiden binne wy der mei yn `e tiis. Yn welke bak moat dit ek al wer? Wifeljend stean ik dan mei de brot yn `e hannen boppe de bakken.

Papier by papier, glês by glês, klean by klean en grien by grien, dat is allegearre sa klear as in klûntsje. Mar dan komt it; is dit no papier as plestik? Der sit metaal yn; moat it no dochs yn de grize?

Wat hiene wy it eartyds maklik, tink ik by mysels. De molkboer kaam twa kear yn `e wike der by lâns. In mingel sûpe as in mingel molke as sûpenbrij. It waard allegearre ofmjitten en yn in boekje skreun. Ien kear yn de wike waard er ôfrekkene.

Wat wie it libben dochs simpel.

Skiftsje. Is it allegearre net wat oerdreun hjoed-de-dei?

Wy binne mei ùs ierde begien en derom sille wy dochs skiftsje moatte ...

Dichtsje

troch Posted on 5 Comments 1 min read 2224 views

Ach, wat soe ik graach dichtsje wolle. Ik ha it faak besocht mar al gau lei de grûn besiede mei mislearre gedichten.

Hoe ha dy dichters it dochs? freegje ik my ôf.

Moaie wurden binne er genoch, foaral yn de Fryske taal. Mar om yn it gemoed fan minsken te kommen, sis mar de snaren fan de siel te reitsjen is mear nedich.

En ha jo dan einliks it gedicht klear, dan moatte er noch toanen by. Toanen dy passe by de wurden dy allinnich de lêzer hearre kin. Binne it net de goeie toanen dan giet it gedicht ferlen... it komt net oan. Minsken sille it dan nea fiele en nea oandien wurde.

In goed gedicht moat emoasjes oproppe. Sawol blidens as fertriet, argewaasje as in laits. Moat it ek rymje? freege ik my ôf. Dat wurd wer dreger, fansels.

Yn myn holle komt hiel seft in melody omheech, soe ik er wurden by fine kinne?

Ach, wat soe ik graach dichtsje wolle...

Soarg & Wolwêzen

troch Posted on 5 Comments 2 min read 935 views

Op in drokke wei en op freedtemiddei stean ik stil. Ik bin op de skoetmobyl en soe gau efkes boadskippen dwaan.

Yn panyk start ik noch es en sis lûdop tsjin mysels; "Kalm fanke, rêstich bliuwe." As ik op san momint net mysels bin praat ik lûdop. Minsken sjogge somstiden efterom. Ik sjoch se tinken; der mankearit wat oan.

Ek no wer; hja rinne by my lâns en ride om my hinne. 'Ik moat hjir waai.' tink ik senuweftich. As ik no by it hûs fan de soan komme kin, dan sil hy my wol helpe.

En sa riid ik stadich oan fierder, dea benauwd dat ik net fierder kin.

Lokkich is hy thus en wol efter my oan fytse. Sa skarrelje wy op hûs oan.  

"Skilje mar in monteur." seit er; "Ik kin it net fine."

Sa kry ik de firma oan `e line dy`t yn desimber nije accu's pleatst hat en soarg en wolwêzen heech yn it faandel ha.

Ta myn fernuvering kinne se my net.  "U staat niet in ons klantenbestand." seit de man. "Ja wis wol." sis ik en begjin my op te winen.

'Kalm bliuwe.' sis ik tsjin mysels.

"Hoe kin dat?" sis ik tsjin de man;  "Ik ha yn desimber accu's by jimme kocht." 

"Dan bent u geen klant." seit er; "Wel als u bij ons een scootmobiel had gekocht."

D'r is gjin monteur dy my helpe kin. Hja wolle my in nije skoetmobyl ferkeapje, dat wol, en ek noch daliks bringe.

"Jim moatte jimme namme feroarje." sis ik lilk.; "Jimme moatte net mear Soarg & Wolwêzen hjitte. Want dat hat foar my in hiele oare betsjutting."

De skoetmobyl stiet yn`t hok en ik sit thùs wachtsjen op de man dy wol soarg en wolwêzen hat.

Soarg en wolwêzen. Ja, ja.