Samar

I love you

troch Posted on 0 Comments 1 min read 476 views

Naamloos-1Is it jimme wol es opfallen hoe faak de Amerikanen stjin elkoar roppe: "I love you."?  Te pas en te ûnpas wurd it sein. It heard by hun kultuur.

Wy sizze dat nèt sa faak tsjin elkoar; "Ik hâld fan dy." Wy binne as Friezen der te nuchter foar mar it kin ek ùs natuer wêze.

Ik betraapje my der faaks op dat ik oare termen brûk. Sa as; "Fersichtich hear!" En; "Pas goed op dy sels!"

Wêrom sizze wy nèt; "Ik hâld fan dy"?

Allinne as wy jong en fereale binne? "Wêrom seist sto dat net es tsjin my?" freegje ik myn oare helte. "Dat wist wol." seit er; "Dat hoech ik net te sizzen." 

En jimme soanen, wannear hear ik dat es fan jimme? "It moat bliken dwaan ùt it omgean meielkoar." seit in soan. 

"Leafde is mear as wurden." sei Fedde Schurer.

Leafde is yn leafste oanwêzichheit,

bergje en burgen fiele,

leafde is in strekdaam fan feilichheit,

leafde is drage en diele. 

 Leafde is mear as I love you.

It nut

troch Posted on 2 Comments 1 min read 548 views

Naamloos-1"Do moast mar op naailes." sei ùs mem do ik in jier as tsjien wie. 

De earste wie by Gerritsje, in âlde frijster en hiel strang. By Siementsje dy de grapmakkerij fan my wol weardearje koe. By juffer Mensonides, in âldfaam. Hja wie wat wrâldfrjemd; dy gearwurking wie net in sukses. Mar it lei him altyd oan my seine se thus.

Do kaam Aukje, in diplomearde lerares. En dy hat my it fak leard. En dat is letter myn wurk wurden. 

We learden fersetten ("verstellen"), sa hjitte dat do. Âlde klean oplaapje oant se wriuwerslapen waarden. Somstiden waarden de broeken sa faak oplape dat de oarspronklike kleur net mear te sjen wie. Letter waar dat hypermodern, ùs soanen koene hun gelok net op as hja san broek hiene.

Ek koenen wy kursussen folgje fan It Nut (= Maatschappij tot nut van het algemeen). It binne dierbre oantinkens oan de minsken fan eartiids en oan myn doarp.  

"It hat syn nut hân." sei ùs mem en seach my  grutsk oan.

Ja, ik ûnthyt

troch Posted on 6 Comments 1 min read 916 views

dirk"Diederik Samson sil skiede." sis ik tsjin myn man"Ach, ja." seit hy; "Hy is ek in gewoan minske."

"Ja, mar dat wie san aerdich  gesin, wist noch wol?"Nè, der wit ik neat mear fan." seit er. Nò, ik noch wol.

It filmke wie in soart ferkiezingsstunt tink ik. It wie in toanbyld fan gelok, hoe sy tegearre de hushâlding diene. De taken wiene dùdlik ferdield. En dochs gong it mis.

Der wurd hjoed de dei hiel wat ôfskieden.

"Myn buorman is twa kear trouwd west en syn relaasje ek. Hja binne osa gelokkich wurden." sizze se. Yn ùs freonenrûnte binne ek hiel wat pearen ùtelkoar gien. Ta grut fertriet fan de neiste sibben.

Mar der tsjinoer stiet dat in min houlik èk in hel wêze kin. Dan is it better foar beide partijen om net mear tegearre fierder te gean.

Mar giet it tsjintwurdich net wat maklik? freegje ik my ôf. As alles foar de wyn giet dan is it gjin kunst. Mar komme er soargen. Binne  hja der dan tsjin opwoeksen?  

Ûs libbenshûs ha ek wol es omraak skodde, sa dat ik tocht: it falt om. Stoarmen en swiere buien hat it troch stean moatten.  Mar it hûs wie op steviche fûndaminten bouwt en koe hiel wat hawwe.

Hoe dan ek, ik gun eltsenien syn gelok. Der hat dochs elk rjocht op?

"Ja, ik ûnthyt" ... Hâlde dy wurden hjoeddedei noch wat yn ?

Pessimist

troch Posted on 0 Comments 1 min read 497 views

kopzand"Do stekst de kop yn`t sân." seit hy. Hy sit nei Hjoed te sjen.

It iene rampberjocht nei de oare wurd de keamer ynslingere. Femylje bedriuwen fan in pear hûnderd jier âld geane op 'e flesse. Ùs gemeente komt ûnder kuratele fan de provinsje. De gemeentelike lêsten sille heger wurde. En ùs taksje sil net mear ride.

En sa komt alle ellende op è tafel.

"Moast es hearre." sis ik; "Myn orchideen krije wol trije nije loten." Fan alles helje ik by de kop om him mar ùt dy delgeande spiraal wei te heljen.

"Do stekst de kop yn `t sân!" ropt er nog es; "Do wost de realiteit net ûnder eagen sjen."

Ik nim my foar om fan nò ôf oan dôf te wurden en posityf te tinken. It gefjocht tsjin negativisme giet oan. Der sil noch hiel wat wetter troch de rivierbeddings fan Fryslân streame moatte om dit fol te hâlden. Ik nim my foar om stappen te ûndernimmen. It tillevyzje-apparaat op steuring te setten as de stekkers ûnklear te meitsjen.

Mar de man achter dit alles, der sil ik oan wurkje moatte.

Mar diskutabel sil it bliuwe...

Deadebetinkings

troch Posted on 0 Comments 1 min read 506 views

charloisIk bin allinnich en rin lâns de grêven fan minsken dy ik op in inkele nei kint ha.

Hjoed is it 4 meie. Deadebetinking. By ùtstek geskikt om op in tsjerhôf de deaden te betinken, fyn ik.

Hja hawwe ommers allegearre hun libben achter de rech, sommige in lang en sommige in koart libben. Guon minsken mei in besmarge namme wer`t hja bern mei wraksele ha en de bernsbern ek noch hinder fan ha. Stik foar stik lês ik de nammen op. As in film gean al dy doarpsgenoaten oan myn each foarby.

Ik wie in famke fan san tsjien jier âld. Ùs mem ferhelle faaks oer wa ferkeard west hie en net te betrouwen. Wêrom makke dat san yndruk op my? Dochs wit ik net folle mear fan de lêste dagen fan de oarloch. Mar wol fan de befrijingsfeesten; dy hawwe djippe yndruk op my makke. 

Sa kom ik oan it ein fan myn pilgrimstocht oer it tsjerkhôf fan myn bertedoarp Âldeboarn.

Ik betink my; wa wie goed en wa ferkeard? Jildt dat ek yn fredestiid en wa sil dat ùtmeitsje? 

"Ynkoartens kom ik wer." ûnthjit ik hun; "Dan ha wy it er noch es oer ..."

Dat ûnthjit ik

troch Posted on 5 Comments 1 min read 884 views

lutz"Dat ferklearje en ûnthjit ik." klonk it lûd troch de Nieuwe Kerk ûnder de abdicatie fan de nije kening.

Ûnder al dy Earste en Twadde Keamerleden dy de eed as de belofte ôfleinen hearde ik ynienen lûd en kreftich: "Dat ferklearje en ûnthjit ik." 

En dàt wie Lutz Jacobi. Us Fryske politikus sit sûnt 30 novimber 2006 foar de Partij van de Arbeid yn de Twadde Keamer.

"Dat ferklearje en ûnthjit ik." is oer de hiele wrâld gong. Yn de fierste ùthoeken fan de ierde koene Friezen de belofte hearre yn hja eigen taal. Sels foar de ùtstjoering fan de NOS op de Dam waard it ûnderwurp besprutsen, as soks wol troch de beugel koe.

Mar de âld foarsitter fan de Twadde Keamer Gerdi Verbeet makke dùdlik dat it Frysk in offisjele taal is dy yn de grûnwet ferankere leit.

Wat bin ik grutsk op Lutz dat sy dat oandoare. Wer wiene de oare Fryske keamerleden? Op myn reaksje kaam fuort ynienen antwurd fan Luts Jacobi.  

Tanke wol en Fryslân boppe.

Dat ûnthjit ik.

lutz_twa

Goarre

troch Posted on 0 Comments 2 min read 500 views

Naamloos-1It is prachtich waar en ik meitsje plannen. It is ommers al gau Keninginnedei! Earst mar meane en dan ...

Mar it wurd neat, it ark bliuwd stean. Al gau kin ik in retoer nimme op it huske. En sa belânje ik yn de lapekoer.

"Wat ite wy hjoed?' ropt hy. Dat levert my wer in rit op nei it stee wer`t ik krekt wei kom. "It giet rûn." seit de buorfrou; "Der hearsket in goarre."

Mar wat ha ik der oan? Ik sit mei myn eigen illinde.

"Ha wy ek wat te drinken yn 'e hûs?" freegje ik. Mar alles is skjin op. Ik soe ommers boadskipje. Efkes letter hear ik myn man earmoedzjen. Ek hy belânnet tusken de lekkens. Gedeelde smart is halve smart. Ik bin dus net allinnich.

Mar hoe moat it no mei Max? Hy hat er noch net ùt west. "Doch dyn behoefte mar yn de tun." sis ik; "It mei nò." Hy begrypt er neat fan en wol rinne.

Ik skilje tusken de bedriuwen troch mei de soan as dy wat dwaan kin mar ja, dy wennet yn it westen. Dan mar de oare soan mar dy sit earne yn Dutslân. En de buorfrou? Dy hat it wol besjoen en is ôfsetten.

"Is dit it foarlân fan de âlderein ?" freegje ik my ôf . De oerhyd wol op de soarch besunigje. Soarch op maatwurk: wat soe ùs maat wêze? De femylje moat mar helpe mar as min dy net hat, wat dan?

Lokkich is dit mar in goarre. It kin noch folle, folle beroerder. 

Ûnwennigens (2)

troch Posted on 0 Comments 1 min read 479 views

nostalgiaDer oerfalt my somstiden in gefoel fan ûnwennigens. Hawwe jimme dat ek wolris? It is in gefoel dat jo net omskriuwe kinne.

It is in oare ûnwennigens die ik as bern hie. Ùs mem woe de hannen wol es frij hawwe  en sa moast ik yn de fekânsjes ùtfanhûzje by myn pake en beppe yn Terband. Dea ûngelokkich wie ik dan. Ik wie èk noch nei har ferneamd mar se hie neat mei my. Ik like tefolle op myn mem; dy beide koene nèt troch ien doar .

Mar de ûnwennigens dy my hjoeddeis wol es oerfâlt is oars. Ik ha besocht it ùt te plùzjen. Is it in gefoel fan ûngelokkich wèzen? Mar ûngelokkich bin ik net, myn lea hat gjin krupsjes en foar myn âldens kin ik noch best mei dwaan.

"Hasto dat gefoel somstiden èk?" freegje ik myn suster.

"," seit se en fynt it mar in fremde fraach; "Do moast er es ùt, ôflieding moast sto hawwe." Mar dat is gjin befredichjend antwurd foar my.

It wurdboek seit:

Ûnwennigens;
it kin in gemis wêze fan lang ferlyn as langsme nei wat komme sil

 Sille wy it dan mar op it lêste hâlde?

Hûnefleis

troch Posted on 2 Comments 1 min read 590 views

woef"Wat ite wy hjoed?" freget er. "Wit ik noch nèt." sis ik.

'Dy man hat it altyd oer iten' tink ik by mysels. Ik moat net oan iten tinke op it stuit. Ik hearde op it nijs dat yn ùs gehaktbaltsjes en hamburgers hûnefleis ferwurke wurd. De kadavers wurde yn Spanje troch in bedriuw fermealle en dan eksportearje under oaren nei ùs lân.

It iene skandaal nei it oare komt op tafel. De plofhin is wat mei mar ek it kowefleis blykt hynsterfleis te wêzen. We moatte mar wer de doarpsslachter hawwe. Foar sa fier wy wisten wie dat earlik fleis. Sels de needslachter slachte bisten dy wat mankearren mar gjin syktes hiene.

Mar dy manlju fan my wolle by it waarme miel in stikje fleis ha. In fremde wisânsje, fine jimme nèt?  

Wy ite riis mei goulash. It smakket hearlik fine se en sa goed krûde. De panne giet skjin leech.

"Ik bin de hûn kwyt." seit de buorfrou; "Ha jimme him sjoen?

De bedoarne

troch Posted on 0 Comments 2 min read 459 views

Naamloos-1Ik stean by de kassa fan in gruthannel. De rinnende bân stiet grot fol en kin hast net foar ùt komme.

"Der koe wol ien jierdei wêze." seit de kassiere. "Ja," sis ik; "flak foar de peaske. Tref ik dat eefkes."

"Hoe âld wurde jo?" seit se frijmoedich; "Jo lykje in goeie sechtiger." seit se der achteroan. "Lit we it der mar ophâlde." sis ik en lit alles yn de karre lade.  

Ûnderweis nei hûs gean myn tinzen wêrom nei myn jeugd. Ik wie it fjirde bern en de lèste. Boppe my siten twa broers en ien suster. Der wie neat foarhânnen want ùs mem hie net mear op my rekkene. Fan bakker Kooistra krige se in grutte bôllekoer.

Letter do ik der net mear ynpaste kaam ik yn in âlde bernewein fan de buorfrou. En wer letter waard de kape en de boaiem der ùthelle en siet ik yn wat hja hjoeddeis in buggy neame.

Al gau krige ik in bynamme fan myn broers en suster; de bedoarne. Wêrom wit ik nèt. "Troch sto in oanfâllich bern wiest." seit myn suster. In holle mei fol ljochte krollen en in altyd blier. Ùs heit woe my altyd mei ha. Ùs mem krige de opdracht om my kreas oan te klaaien dan koe hy mei my pronkje.

Ach... wat binne dat dierbere oantinkens. Wat soe ik noch graach es sjonge wolle by ùs heit achter op de fyts.

"Mei de bedoarne.", sis ik as ik mei myn broers skilje. En dan ha wy it noch es oer eartiids.