Op stap

Ferfarre

troch Posted on 4 Comments 1 min read 723 views
[foto: Drents Museum]
Wy sille ferfarre." sei myn pake dan. Hja wennen oan in opfeart, sy neamden dy 'de Wyk'.

Pake wie turfmakker en beppe sutele mei de koer. Se hiene it net sa rom mar dat wie wenstich yn de tritiger jierren.

Ferfarre, dat wie do destiids mei de pream. Dy lei dan foar de wal en sa waard er fan alles yntôge, oant de hinnen ta. Somstiden gongen se mar in pear meter fierderop. It hong fan de mildens fan boer ôf hoe lang se der lizze mochten.

As bern ha wy der in prachtige tyd hân; aaisykje, sletsje springe en swimme yn de opfeart. It gong hun nea te gek. It binne dierbre oantingkens wurden.

Ek wy sille ferfarre (yn dit gefal ferhûzje). Net troch 'de Wyk' as mei de pream mar mei in ofisjele ferhûsauto.

Wat moat mei en wat net? Myn man hat er muoite mei en wol alles mei nimme.

Ik nèt, ik moat werom tinke oan dy pream .

Ferfarre...

Minke

troch Posted on 3 Comments 1 min read 920 views

Sykjend geane har fingers oer de tafel. It getik fan de neils op it tafelsblêd jouwe argewaasje. 'Oan wat oars tinke.' hâld ik my sels foar.

Ik sjoch nei bûten, de lju rinne stadichoan nei hun ôfspraken yn it sikenhûs. It is in einleaze stream dy de hiele dei troch gean sil. Taksjes, rollaters en berneweinen wikselje elkoar ôf.

Op de eftergrûn begjint it tikjen fan de neils wer op nij.

Miskyn moat ik it op in oare boech smite. Ik pak in stoel, gean neist har sitten en pak har hân. "Hoe hjitte jo?" freegje ik. Unfersteanber mompelt se wat en stoaret foar har ùt.

Wat soe se sjen? "Hoe hjitte jo?" freegje ik noch es. Hiel sêft seit se; "Minke..." 

"Wat in moaie namme!" sis ik; "Hoe hjitte jo fierder? Hoe is jo efternamme?"

Unfersteanbere lûden komme my temjitte. "Ik hjit Wokke." sis ik. Se knypt efkes yn myn hân. "Prate jo Frysk? Jo komme dochs ùt Fryslân ?" freegje ik.

As waard se stutsen, kjel lûkt se har hân rimpen werom. "Ne!" seit se ynienen dùdlik fersteanber; "Ik haatsje de Fryske taal!"

De neils slaan wer foel op de tafel. Spitich, ik ha sûnder it te witten in âlde woene iepen makke.

Middeis komt de soan om de neils te knippen.

Gryp

troch Posted on 4 Comments 0 min read 786 views
Photographer unknown.
Tink er om dast net ferslave rekkest." seit myn freondinne.

We sitte sa wy went binne mei jierdeis: yn in kring. Eartiids siten manlju by manlju en froulje by froulje.

Ik siet as bern altyd by de manlju, dy hiene folle ynterresanter praat fûn ik. Sa no en dan waart ik fuort stoerd, dan hiene hja it oer ûnderwurpen wat ik net hearre mocht.

De manlju dronken jonge jenever mei in skepke sûker as in bearenburgje en de froulje avondmaalswyn as in Advokaatsje mei slachrjemme.

Nei gelang de tiid foardere waart it drokker en lûdroftiger.

En dan fûn ik it spannend wurden want de ferhalen kamen los. Mar spitich genoch moast ik dan de hûn ùt litte.

As wy as bern de gryp krigen dan makke ùs heit in hjitte grog foar ùs.

Der kaam konjak en sitroen yn mei brune sûker en kokjend wetter. Mei soarch waart dat klearmakke.

"Moarn bist wer better." sei er dan en streak oer myn koortsige holle. De oare deis wie ik better. Kaam dat no troch de grog as de aai oer myn holle?

"Mei drank moat min oppase." seit se en leppelt oan har Abbekaat mei slachrjemme. "Do hast gelyk." sis ik en nim noch in grog. Want moarn ha ik de gryp.

Rûte 21

troch Posted on 3 Comments 2 min read 631 views

We moatte de oanwizigen mar folgje." sis ik tsjin myn man.

We binne yn it sikehûs en moatte nei de ôfdieling Geriatrie Âlderein Specialisme. Mar der gean jo net samar hinne. It sikehûs is mei syn tiid mei gong. Jo moatte jo earst oanmelde yn de hal. Der steane fjouwer grutte pylders. En dan moatte jo je riidbewiis as ID-kaart yn triuwe.

Sa sein sa dien. Myn man lit soks altyd oan my oer. Ik bin it ferstân en hy is de dwaander, dat is altyd sa west.

Wy folgje rûte 21 sa as it op it papier oanjoen is. Mar it is oars as oars; en werkinne de omjouwing net. "Hast it wol goed lêzen?" freget er mei lichte yrritaasje. We nimme in suster yn `e earm en dy bringt ùs nei in prachtige wachtromte. "Krekt klear ." seit se grutsk.

In echtpear sit tsjin oer ùs en al gau witte wy fan elkoar wert wy hikke en tein binne. De iene nei de oare wurdt oproppen. "Hja koene ùs wol fergetten weze." seit er.

Ik klamp in oare suster oan en nei dat ik ùtlein ha wert wy hinne moatte bringt se ùs te plak. De spesialist foar de Geriatrie Âlderein Specialisme stiet al op ùs te wachtsjen. "Waar was u?" seit se wat stroef. Ik sis; " Wy folgen rûte 21." 

"Het is al een half jaar route 77. U bent niet goed op de hoogte van de veranderingen hier." andert se.

"It binne oare rûtes wurden." sis ik; "Leit it no oan ùs as oan it spesialisme?

Rûte 77. Tss.

Dei-behanneling

troch Posted on 5 Comments 2 min read 599 views

Nei in moane lis ik wer op 'e dei-behanneling fan `t sikehûs. De earste ynjeksje hat neat holpen.

"Dan mar de twadde." seit de spesjelist; "We sille it dizze kear goed oanpakke."

"Wat bedoele jo dermei?" sis ik eangstich. Ik ha in gloedige hekel oan pine. It is mear it ongewisse tink ik.

Mei myn famylje ha ik it wiidweidich oerhân. As it mislearret dan witte jimme wert alles leit. Ik nim myn man mei nei de kuolkast; der is hy altyd goed yn thus west, dat skeelt.

De  soan wiis ik wert de banksaken lizze en sis mei neidruk; "Tink er om dast it byhâldst. Jimme moatte gjin doarwaarders om `e tiennen hawwe."

Nei dit alles regele te hawwen, wit elts wat hy dwaan moat. Nei dat ik de kattebak goed folle ha, bin ik der hielendâl klear foar.

Ik stap yn de taksje, nei wiuwd troch de efter bliuwers. Op de dei-behanneling stiet it bed al klear. Leave susters haine my op. Bekinde gesichten laitsje my ta, ek sy moatte it noch es ondergean.

Dan helje se my op nei de operaasjekeamer. Wat my it earste opfâlt; se prate allegearre Frysk en meitsje grappen onderling. Fremd, ik er wurd ynienen rêstich fan.

In snerpjende pine giet troch myn rech, oant de tiennen ta. "Sa," seit er; "dit moat foldwaande wêze. De blokkade yn jo wervels kin jo net mear pleagje." Wiidweidich betankje ik him en syn assistenten .

Thùs kommen is er aardich romte kaam yn de kuolkast en ek de doarwaarder hat net west.

Tankber lis ik efkes letter ûnderùt. Ik ha it wer oprêden ....

Dei-behanneling.

Wa wachtet der op jo?

troch Posted on 5 Comments 0 min read 663 views
Wachtet jo man yn de wachtromte?" freget de ferpleechster oan de frou.

Mei fyf froulje lizze wy neist elkoar yn de Pijnpolie, dat is in lokaasje yn it Abe Lenstra Sportstadion wat ûnder it Feanster sikenhûs Tsjongerskâns beflappe is.

Al in skoft ha ik lêst fan de  rech en de linker foet. Ik sjoch yn de etalaazje hoe in âld minske mank rint. Ik sjoch noch es goed en, 'ferhip' tink ik; 'hé, dat bin ik sels'.

En sa bin ik fia Orthopeed, Neuroloog, Radioloog, MRI en in Anestioloog yn it stadion telânne kaam.

"Wachtet jo man yn de wachtromte?" freget de ferpleechster noch in keer.

"Ik ha gjin man." seit se; "Dy is allang lyn ferstoarn. Mar der sit wol in man op my te wachtsjen mar dat is myn sweager. Hy giet oerâl mei my hinne."

De suster komt by it folgende bed. En stelt de selde fraach.

"Sit er ek ien op jo te wachtsjen? Jo man as de bern?" giet se fierder. "Ne," seit se; "myn frou hellet my op."

Se skowt de gerdinen om it bed hinne ticht.

"En jo?" seit se tsjin my; "Wa sit er op jo te wachtsjen?"

"Ik sil wol sjen wa dat 'r oer bliuwt." sis ik.

We sjogge elkoar oan en kin it laitsjen amper litte.

"U heeft een Selectieve Wortelblokkade." seit de dokter.

"Mei oare wurden: in hernia." sis ik. "Kin my neat skele, dokter, wat it ek is. As de pine mar fuort is."

Wa wachtet der op my.

BoerenBlij

troch Posted on 4 Comments 2 min read 991 views

"Wolle jimme es mei my nei Boerenblij", freget se.

"Wat is dat krek?" freegje ik. Ik ha der wol es fan heard mar dan hâldt it op.

"Dat is in soarchbuorkerij foar âlderen en foar jongeren dy swirrichheden krige ha mei hja ûnthâld. Ek lju dy troch in ûngemak as sykte harsensskansearring krige ha."

In tige entûsiaste frou komt ùs temjitte. Se stelt har foar as "Cassy van den Bosch. Manager". Sis mar de frou wert alles om draait.

We krije earst in rûnlieding.

Ik reitsje stadichoan ûnder yndruk. Twa grutte stabij's mei wiveljende sturten hjitte ùs wolkom .Oeral om de pleats hinne komme we bisten tsjin; skiep, hinnen en geiten. En wat sa aardich is; oeral binne sitsjes makke. Mei in kachel derby, sa kin men der ek mei suterich waar byelkoar sitte.

Ek gean se yn groepkes te kuierjen. Oranje festjes oan sa dat hja ùt de fierte werkenber binne.

Fol fjoer giet se fierder en ferhellit oer it libben fan alle dei. De gasten wurde hielendâl frij litten yn hja dwaan en litten. Wolle se skoffelje as harkje yn de tùn as leaver telefysje sjen? It mei allegearre. De  haadsaak is dat hja gelokkich binne en hja frij fiele.

Nei de rûngang om `e pleats en in wiidweidich petear fan beide kanten geane wy oan `e kofje.

Der strielit san leafde en passy fan dizze frou ùt, der wol ik letter wol hinne as it mei my safier is.

BoerenBlij is foarâl de neidruk op  BLIJ

Lizze jo noflik?

troch Posted on 4 Comments 1 min read 728 views
Lizze jo noflik?" freget it susterke. Se skowt my yn in grutte rûne koeketromp dy om jo hinne draait en fan elts ûnderdiel fan jo lichem foto`s nimt.

Earst hat se my it himd fan it gat frege. "Ha jo ek in gehoarapparaat? Ha jo ek sieraden om?"

"Nè," sis ik; "de trouring ha ik thûs lizzen. Dy is  nei acht- en fyftich jier nea ôf west."

"Ha jo ek klean oan mei ritsen as stielen drukknopen?"

"Nè bern," sis ik; "dy tiid ha ik allang hân. Alles is elastysk wurden."

"Ha jo ek in CD meinaam?" seit se. "Hoe sa?" freegje ik.

"As jo der yn lizze kinne jo musyk hearre wat jo graach hearre wolle." "Draai mar it Fryske folksliet." sis ik.

"Wolle  jo net Elske DeWall hearre? Der freegje de measten om."

Lang om let wurd ik yn it apparaat skowen.

Sa no en dan hear ik, tusken de lûden fan it koeketromke yn; "Klink dan en daverje fier yn it rûn, dy âlde eare..."  en dan nimt it apparaat it lûd wer oer.

De tiid is om dwyl rin ik nei it klaaihokje. Wat soe it ding fûn ha? Ik ha dochs net in fremde kwaal ûnder de lea?

It sil mij benije.

 

 

 

Hernia

troch Posted on 2 Comments 0 min read 620 views

Jo hawwe in hernia." seit de sjauffeur. Hy sjocht my oankommen en hat de taksje foar de doar riden.

"Hoe sa?" sis ik.

"Ik ha jierren allyn it selde hân. Ik koe net mear rinne, sitte as lizze en stie by de tafel te iten."

"Net gesellich foar jo frou en bern." sis ik; "It moat fansels noch bliken dwaan dat ik in hernia ha."

"Ik ha it al lang sjoen." giet er fierder en set hastich ùt ein. Der moatte hjoed mear lju nei it sikenhûs.

Nei lang om let ha ik in ôfspraak makke mei de orthopeed. De hûsarts is oerstjûge dat ik in nije heup hawwe moat, dy siet er ommers al tweintich jier yn. Nei ferskate ynjeksjes hân te hawwen waard de pine slimmer.

"Ik wol hegerop." sis ik tsjin de hûsarts ."As jo der op steane kin dat." seit er.

"Hoe gaat het met U?  seit de orthopeed en jout my in stevige hân. We begroetsje mekoar as âlde freonen. Hy kin mij better fan binnen as fan bûten. Hy hat ommers yn de rin fan de tiid hast alle underdielen fan my ferfongen.

"Wij gaan het onderzoeken." seit er. En hy makket er goed wurk fan. Ik gean fan de iene wachtkeamer nei de oare.

"Moarn!" rop ik oerdreaun. Net ien sjocht op, se binne allegearre yn `e bân fan hun smart-phones.

In nije ôfspraak wurdt makke en dan foar de MRI.

"Sei ik it net?" ropt de sjauffeur; "It is in hernia!"

In hernia....

Mem dochs

troch Posted on 4 Comments 0 min read 633 views
It reint ast spield. Wy drave hurd nei de supermarkt. By de grutte glêzen skodoarren stiet in jong famke mei de strjitte krante. Dweil trochwiet stiet se te wachtsjen op immen dy in krante fan har keapje wol.

Mar se stove allegearre by har lâns. Se sjogge har net iens as wolle har net sjen. Elts is mei syn eigen ding dwaande.

Ek wy geane hastich by har lâns. 'Dat biddeljen ek altyd.' tink ik by mysels.

Mar dochs fiel ik my altyd skuldich as ik mei myn winkelwein fol boadskippen by har lâns rin.

De soan en ik slaan fan alles yn, de karre rekket aardich fol. Efkes letter komme wy mei in ôfladen karre wer by it famke lâns.

'Krant kopen?' freget se yn in fremd dialekt. It wetter rint yntyd by har lea del. Mei in skean each sjoch ik dat soan har in brifke tastoppet.

'Wêrom dochst dat?' freegje ik foarsichtich.

Ik sjoch efterom en sjoch in man op it famke takommen. Se prate efkes meielkoar en dan leget se de bûse.

'Der giet dyn jild.' sis ik.  

'Mem dochs,' seit er; 'sjoch es yn de karre. Wy hawwe it dochs poer bêst.'

'Ja jonge, do hast gelyk.' en ik skamje my ...