Om it hus

Ûnrêst

troch Posted on 2 Comments 1 min read 458 views

giphy“Hast it hjir alwer feroare?” seit in goed kunde en sjocht meunsterjend om har hinne.

Guon freonen sizze al neat mear. Dy witte fan myn ûnrêst. Ik ha in kwaal; as it meubilêr langer as in moanne op it selde plak stiet moat it oars.

As bern hie ik it al. As de famylje him klear makke om nei `t tsjerke te gean dan hie ik pineholle. Se wiene de doar noch net ùt as de stuollen en tafels stienen bûtendoar yn de tùn. As in gek wie ik dan dwaande want in ûre wie sa foarby. Lokkich wiene er faaks duminys dy lang fan stof wiene dan hie ik gelok.

Faak hie ik sneintemoarns pineholle. Ûs heit begreep dat wol, dat hie hy ek mar nèt om dy reden.

Ik moat sizze; dy kwaal is noait oergong. Mar dat lju der wrantelich fan wurde dat ha ik noait begrepen. San skoanmem hie ik ek, dy koe der net oer en liet dat ek goed merkbite.

En nò ha ik “Wonen & Co” fan de Ljouwerter Krante foar my lizzen en sjoch om my hinne.

De ûnrêst slacht wer ta …

Swier waar

troch Posted on 2 Comments 1 min read 454 views

testMyn buorman en ik sitte ûnder in golfplaten ôfdak. Myn man is yn `e hûs gien; it gong him te rûch. De hûn is nei boppen flein en hat in plakje ûnder in dûnstekken socht.

Wy sitte bûten en binne oan it filosefierjen. De tonger boldert om ùs hinne en it rioel kin it net oan. It wetter kin gjin kant ùt.

Al gau moatte wy de fuotten omheech hawwe om droech te bliuwen.

Wolst ek yn `e hûs?” freegje ik him. “Nè hear.” seit er; “Ik hâld fan natûrgeweld.

En dan begjint hy te fertellen oer eartiids. Under het bolderjen fan de tonger ferteld hy oer syn jeugd. Sa no en dan knik ik efkes mar hear neat fan wat hy seit.

Stadich oan komt it wetter heger en heger, de wyn lûkt oan. Ik doar er net tusken te kommen. Hy ferhellet hoe syn heit en mem dy hurde wurkers wiene mar gjin tiid foar him hiene.

Hoe hy as it middelste fan fjouwer bern der ùt pike en noait nei skoalle gien is. En sa hat hy nea lêzen en skriuwen leard. “In analfabeet bin ik.” seit er.

De wyn hat him deljûn. It is stil om ùs hinne wurden. Wat falt er noch te sizzen?

Swier waar. It hat earne goed foarwest.rain

De beamgrins

troch Posted on 9 Comments 1 min read 600 views

boomgrensWat wenje jim hjir moai., sis ik fol bewûndering tsjin goed kunde.

Grutsk litte se my hun appartemint sjen. Fan twa flats is ien grutte romte makke. En dan it ùtsicht… der fal ik hielendal foar.

Trije heech (“Wy woene net heger as de beamgrins. We wolle de seizoenen meimeitsje.”). En dan noch it ùtsicht op in breed wetter dat bytiden wyld oer de wal hinne klotst.

Ik kom alhiel ûnder yndruk thus fan wat ik sjoen ha.

“Ik wol ferfarre.” sis ik tsjin him.

Fernuvere sjocht hy my oan. “En do mochtst sa graach hjir wenje.” seit er ferheard. “Ja mar altiid simmers dy tùn. En dat ûnderhâld, it wurd my te dreech.” bring ik der tsjin yn. Ik sjoch yn gedachten it klotsende wetter, de loften, dy rikke oant de fierste kime.

Ik sit yn `e tùn en sjoch ynienen it Klysterpearke kuierjen. Dizze maityd ha se har nêst hân yn in âlde spjirrebeam. De twa grize dowen dy in LAT-relaasje hawwe. Roeken dy sljocht  binne op myn pankoeken.

En dan noch yn `e maityd de ferskate nêsten fan it lytse fûgeltsjeguod en ik de hiele dei as in ME-er efter de katten fan de buert oansitte moat.

Ik wit it nò fêst; ik bliuw ûnder de beamgrins.

Mistrouwen

troch Posted on 2 Comments 1 min read 462 views

key_lock-animatedAlle dagen hear ik myn buorman mei syn bosk kaaien ratteljen. Moat hy foar hûs gers meane dan komme de doaren op slot.

Wêrom dochst dat? ” freegje ik him. “Jo kinne hjoed-de-dei nimmen mear fertrouwe.” seit er.

Komst om in bakje kofje!” rop ik dan en steefest komt alles op slot.

Ùs soan warskôge;“Nim gjin bûtenlânske klusjemannen oan. Dat binne oplichters.

Mistrouwich bin ik wurden. En dat is tsjin myn aard: ik bin opgroeid yn in betroude omjouwing . “Foar eltsenien klear stean dy dyn help nedich hat.” sei ùs heit dan.

Sels as ien krap siet dan skode hy him temûk wat ta. “Jou mar wêrom ast it wer misse kinste. Sa is hy ek wolris op `e kofje kaam mar der waard nea wer oerpraat.

Jûns gong de doar faaks net iens op `e klink. “D’r is by ùs dochs neat te heljen.” sei er dan. De tiden binne yngreven feroare.

Mistrouwen… der ferset ik my tsjin yn al myn ieren en sinen. Just nò yn dizze hurd feroarjende maatskippij wer`t Noarms en Weerden ferblikke en ûndùdlik wurde,

De buorman giet foarby. Ik hear him al ùt de fierte oankommen …

Te keap

troch Posted on 1 Comment 1 min read 548 views

300Oeral om ùs hinne steane buorden yn de tùn: ‘Te Koop’ (as by Friezen dy hun net ferbrekke wolle; ‘Te Keap’).

As ik mei de hûn de buorren yn gean stiet hast yn elke tùn in boerd.

It komt my foar dat elkenien genoch hat fan syn omjouwing. Se hawwe lang wachtsje moatten want se koene hun hûs oan de strjittesteannen net kwyt.

Myn buorman sil nei Kurasau. Syn frou is der berne en nei dat se ûntslach krige hat wol se wêrom. Achter en neist ùs binne flechtelingen kaam. It iene hûs Irakesen en oan de oare kant Syriërs.

Yn koarte tiid is de buert feroare en ynternasjonaal wurden. Ik moat wenne; in praatsje mei de minsken dy ik elke dei tsjin kaam is foarbij.

Net ien freget my mear hoe as it mei my as mei de hûn giet. Kreaze fersoarge tùntsjes sjogge er ferwyldere ùt want dat binne se ommers net went?

We moatte nije freonskippen opbouwe en dat hat tiid nedich. Fertriet en lok moatte op in djoer wer mei-inoar dield wurde kinne.

– TE KEAP –

It komt my foar dat er folle mear ferkocht is dan it hûs allinnich …

Oerstreame

troch Posted on 0 Comments 1 min read 397 views

caravan“Wer sille jimme hinne?” freegje ik de buorman. “Wy gean nei Italië mei de caravan.” seit er. In oare buorman giet mei de hiele húshâlding nei Frankryk. In buorfamke fierderop giet nei Eastenryk.

Al wiken komt de iene nei de oare caravan it parkearterrein opriden. Stik foar stik wurde se neisjoen en test op bannen ensafuorthinne.

Nijsgjirrich folgje ik de hannelingen fan de minsken om my hinne. En dan op de lêste dei moat er ynslein wurde. Folle kratsjes bier en frisdrinken wurde er ynladen. En net te ferjitten de ierappels want dy binne nearne sa goed as by ùs.

Sa stean ik ier en betiid ùt te wiuwen, nim ôfskied en winskje hja in moaie fakânsje ta.

Wat nò;” betink ik my, “oerstreame troch flechtlingen?”

Ùs parkearterrein is leech en gjin kop te sjen. Ek wy oerstreame fiere frjemde oarden flechtlingen dy sêd binne fan hun eigen lúkse omjouwing.

Mar wa binne hjoed-de-dei de wiere flechtlingen?

parkeer

Ferrekte sear

troch Posted on 0 Comments 1 min read 420 views

beam“Hy hat my ferrekte sear dien.” seit er. Ik stean by myn freon, de Spjirrebeam.

Hoe no?” sis ik. Hy sjocht er ûnwanmoedich ùt. Ja, sis mar oant syn woartels ta kwetst.

“Wat is er oan de hân? Fertel it my no mar. Do kinst my dochs alles fertelle.” sis ik.

Hy seit neat. Mar troch oanhâlden fan myn kant komt it er hoartend en stoartend ut.

Dy fint achter ùs hie lêst fan myn nullen en myn bloed, do wist wol; myn hars. Sa no en dan, as it heal tsjuster wie, seage er in tûke fan myn lea ôf. En no hat er okkerdeis in ljedder by my opset. En rimpen en ûnmeilydsum hat hy my te fiter naam.

“En no moat ik it lêste eintsje fan myn libben skeint trocht it libben gean.”

Hy is ûntreastber. “Seagje my mar om.” seit er.

Jonge,” sis ik; “de foarkant fan dy is prachtich. En dy rotfint sjocht no ùt op de keale achterkant fan dy. Ik bin hiel grutsk op dy, do  wist net heal hoe. Do bist de moaiste beam ùt de wide omkriten.

Ik sjoch hoe syn stamme rjochter wurd en de tûken en nullen wer oerein komme.

“Mar it die wol ferrekte sear.” seit er noch es …

Oanhelje

troch Posted on 1 Comment 1 min read 507 views

Naamloos-1Mei in protte leven giet de belle oer. Der stiet in lyts famke op de stûpe. It is ùs buorfamke fan sawat fjouwer jier. Leaf sjocht se der ùt; in ros jurkje mei bypassende skuontsjes.

Mag ik even binnen komen?” freget se.

Wit dyn heit datsto hjir biste?” freegje ik har. “Ja hoor, ik heb het gevraagd.” en rint fuort troch.

We sitte bûtendoar, se jout har noflik del. Se keuvelet hûnderd ùt. Dat mem ferhuze is en sy nei de fekânsje nei in fremde skoalle moat.

Wer giest dan hinne?” freegje ik har. Sûnder haperjen seit se; “Naar Earsterwierrum maar ik ken daar niemand.”

Ik ha mei har te dwaan en sis; “Do krigest der fest gau freondintsjes.

Senuweftich rin ik al es nei it hekje  (‘Soe har heit it wol witte?‘). Ik bin er net gerêst op. En ja hear; dy stiet al ùt te sjen. “Se is hjirre, hear!” rop ik. Pûrlilk is hy op syn dochter en my.

Se hie jo frege.” sis ik. “Nynke!” ropt er lûd; “Meekomen!” en lûkt har rimpen oan `e earm. “Maar ik was bij Omie, hoor!” seit se gûlend.

Heit hat dit wykein de beide famkes en is oerdreaun besoarge. Want sis mar earlik as er wat mei harren barre soe; dan seach hy se fuort net wer.

Oanhelje. It kin hjoeddedei net mear.

Spitich.

Oanklauwt

troch Posted on 2 Comments 1 min read 512 views

setup-errorIk ha in nije kompjûter. ‘Prachtich‘ sille jimme sizze. Dat is ek sa mar alle programma’s ùt de âlde PC moasten oer set wurde yn de nije. Dat wie net san poepetoer mar de Fryske oersetting… dat wòl.

En der sûnder kin ik net. Foar myn eigen blog Tidenhawwetiden.nl ha ik him nedich en mei alles wat ik fierder doch op de kompjûter.

Regelmjittich wurd ik attindearre troch lêzers as foarbygongers op myn Fryske skriuwen. In man ùt Ljouwert melde, ik moast net yn it Frysk skriuwe; it wie in blamaazje foar de Fryske taal.

Mar hoe kin ik as rasechte Fries my ferwurdzje yn it Hollânsk?

Wer kin ik myn gedachten en gefoelens better bleat jaan as yn myn eigen memmetaal? Oars wurde it dochs ferhaaltsjes sûnder ynhâld?

Lokkich ha ik in soan dy my helpe wol. Oardel dei hat hy wurk hân om de Fryske Staveringshifker yn MsWord te krijen. Ik freegje my ôf werom stiet neist de Nederlânske fertaling net de Fryske op ùs kompjûters? It is dochs de twadde erkende taal?

Der fâlt noch in hiele striid te winnen foar as it sa fier is, tink ik.

Oanklauwt? Nè hear. Tank sy de Fryske Staveringshifker en de soan is it ynoarder kaam.

Skoetmobyl

troch Posted on 10 Comments 1 min read 495 views

AMBA0240 (1)

“Moatte jimme es sjen.” Entûsjast komt de soan om `e hoeke fan`t hûs. “Wy hawwe in kado foar jimme beide.”

Ta myn grutte argewaasje sjoch ik in skoetmobyl stean. “Foar ùs?” kin ik er noch krêkt ùtbringe.

“Ja,” seit er; “we woene it jimme wat nofliker meitsje. It rinnen wurd wat dreech foar jimme.” 

Ja mar,” sis ik; “ik kin noch hiel goed ùt de fuotten komme.”

“It is goed as jim der optiid by binne. Dan kinne jimme der mei omgean as it nedich is.” seit er.

Ik sjoch oan him dat de reaksje ferkeard falt. Hy hat er dagen mei oan it pielen west. Hy tocht dat ik bûten skroeven wêze soe fan blidens.

Jonge,” sis ik; “as it sa fier is sille wy der fêst hiel bliid mei wêze. Mar wy moatte oerâl oan wenne; gehoarapparaten, stokken, rollators. It is in grutte stap foar ùs. Moast mar in bytsje geduld mei ùs hawwe. Ik sjoch oan him dat hy it noch ferwurkje moat.

Tankje wol,” sis ik; “ik bin grutsk op jimme. Op jimme noed foar ùs.”

De skoetmobyl stiet yn `t hok te wachtsjen. Oant syn tiid kommen is…vroem

 

WP-Backgrounds Lite by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann 1010 Wien