De wrald

Corona

troch Posted on 2 Comments 2 min read 464 views

Follik! " ropt in man yn de doar. "Kom fierder." sis ik -tsjin better witten yn- want dat kin ommers hjoed-de-dei net mear.

It is myn nije buorman dy hjir krekt mei syn frou kaam is. Se binne tagelyk jierdei, hiene in sealtsje hiert en soene it grut fiere. Mar it giet net troch krekt as myn swemmen net troch giet.

It libben yn dit fersoargingstehûs is fan de iene op de oare dei ferstomme. Unwerklike situaasjes dogge him foar, de âlde minsken binne de regelmjittichheid fan de dei kwyt.

Se moetsje inoar noch wol mar steane in meter fan inoar ôf en kinne inoar net mear ferstean.

It foardiel fan dizze situaasje is; de minsken sykje inoar wer op. Se meitsje wer nije kontakten, somstiden ha se al hiel lang neist inoar wenne. 

Myn buorman hat ek op besite west en fertelde dat hy syn libbenlang boartsjebouwer west hie. En no it firus  taslein hat jout er it jild leaver oan de bern dan oan it firus, seit er.

In âld minske eartiids fan Amsterdam wol werom nei de Wallen; "Der is it firus net." seit se, "Dat binne oare." sis ik, saakkundich.

Wer in oarenien is de hiele dei oan it stofsûgerjen en tinkt sa it bist de baas te kinnen.

Sa kin in unsichtbere fijân alles yn it hûnderd jeie. "De lêste oorloch wie der neat by." sizze se; "Dan wisten jo waad de agressor wie."

Myn grutte bewûndering giet dizze dagen ùt nei it personiel, neat is har tefolle. Mei folle geduld en freonlikens geane se mei de bewenners om. 

Corona...

Achthûndert

troch Posted on 1 Comment 1 min read 541 views

Yn in rûnte fan tachtich jierrigen bin ik oan it foarlêzen ût Tidenhawwetiden.

De measten lju sitte yn in oanpaste wein as hawwe de rollator under hannerik. De iene is noch hiel skerp fan geast en de oare lit de wurge holle al gau hingje. 

Myn freondinne lêst foar yn de Hollânske taal en ik yn de Fryske.

By underfining wit ik dat it in koart ferhaal wêze moat, it moat werkenber wêze. It moat daliks hun oandacht hawwe, se moatte it sels wer opnij belibje...

Troch de tiden hinne skreun ik oer blidens mar ek oer fertritlikens.

Oer  myn man en ùs jonges, oer hun wederwarichheden ("Net alles fertelle, Mem." seine se wol es). 

Oer Max, Olly, Jelle en Stientsje, want bisten hearden er altyd by.

Mar it gie ek faaks oer lju dy ik tsjin kaam yn it deistige bestean. En wat is no boeiender dan minsken?

Blidens en drôfens wikselden mekoar ôf, ek yn myn libben.

De achthûndertste tiden mocht ik hjoed skriuwe, it iene sloech meer oan as de oare fansels, en de stavering wie ek net altyd sa as it wêze moast.

Tige tank, freonen, folgers, lêzers én passanten, foar al dy jierren fan freonskip. 

Achthûndert... 

Prottelkofje

troch Posted on 0 Comments 1 min read 515 views

Wolst in kopke kofje?" freegje ik him.

"Wat foar kofje hat mem?" seit er. 

"No," sis ik (ik gean mei de tiid mei fansels); "Dolce Gusto Cappuccino en Lungo, as Douwe Pypke's Senseo. Sis it mar."

Syn mûle falt iepen. "Ik tocht dat mem allinnich prottelkofje hie."

"Ik wenje dan wol yn in âldereinhûs mar dat hâldt net yn dat ik neat wit fan de wrâld om my hinne." sis ik.

Troch dit âldereinhûs bin ik fan it sâlt, it sûker en de drank ôf. 

It giet hjir allinnich om de sûnens fan de bewenners dy om en de by tachtich, njochentich en hûnderd jier âld binne. 

"Hoe giet it mei jo?" sis ik tsjin de man dy syn libben lang boardsjes boud hat.

"Ik ha te hege bloeddruk." seit er, "En no moat ik fan myn slokje ôf." "Mar wat bliuwt er dan oer?" freget 'r mistreastich.

"Gewoan troch gean." sis ik tsjin him, "Sa as jo went binne."

We klinke der nochs es op en binne it roerend iens. 

It wurdt in Bearenburchje. Krekt sa as hy went is...

Polityk

troch Posted on 0 Comments 1 min read 428 views

Wat in rotstreek fan dy Trump net, om mei raketten te smiten!" ropt se fûleindich. 

We binne oan it kofjedrinken, troch de tiid hinne hat elk syn eigen plakje fûn. As er ien op in ferkearde stoel sitten giet wurdt er wat fan sein. 

Yn it begjin ha ik my as bûtensteander der tsjin fersetten; gjin fêste plakken wol? Ik moast belies jaan, eltse moarn sykje se hun eigen maat op. It jout wat fêstichheid fansels, 

We hawwe it earst oer it waar, dat de winters net mear sa binne as eartiids. Ferskate lju ha de elfstêddentocht riden as min hja leauwe meie. It binne sterke ferhalen; troch de jierren hinne binne se mânsker wurden.

"Wat fine jimme fan dy Trump?" ropt se noch es lûd. Se wol dudlik oandacht.

Har soan wennet yn America, fondêr de 'affeksje' foar Trump.

"Jou my mar Drees." seit in lyts wyfke, se komt amper boppe de tafel ùt.

Yn ienen is er oandacht, se begjinne trochinoar hinne te praten. Immen slacht mei it kopke op de tafel,

"Troch him kinne wy hjir wenje en net yn in earmhûs." seit se.

It is stil wurden, elts giet wer nei syn eigen stee.

Polityk...

Wer sille jo hinne?

troch Posted on 0 Comments 1 min read 524 views

Wer gean jo mei de Krystdagen hinne?"  freget immen oan frou Dykstra

Ik wiet, se hat in grut gesin hân, sa no en dan sjoch ik ien fan dy bern by har op besite. Mar it rint net stoarm, ek sy hawwe hun eigen wrâld kreëarre en der post warskynlik grif gjin minske fan hûnderd yn.

Yn It Fermidden, tidens it kofje drinken, gean de petearen faaks oer de kommende feestdagen. "Wer sille jo hinne?" wurdt gauris frege. Stadichoan wurdt it in wedstrydsje; wa giet fuort en wa net.

Ik bin nijskirrich wurden wert dizze minsken uteinlik de krystdagen troch bringe sille.

"Jo geane nei de wintersport." sis ik tsjin myn buorfrou, se hat in readbonte trui oan mei wite hertenkoppen  der op.

"Ne," seit se; "dy trui ha ik krige fan myn beppesizzer. Hja wenje yn Kanada". "No, wat moai." sis ik.

"We hawwe alle dagen kontakt." giet se fjirder; "Troch Skype. Hjir yn it doarp wennet ek in soan, mar der wiet ik minder fan ôf as de soan fan de oare kant fan de wrâld."

Alle war wurdt  dien yn dizze Mienskip om it de bewenners nei it sin temeitsjen. Oerâl is it fersierd, yn elk donker hoekje stiet in prachtige krystbeam; alles om de bewenners it waarme hùslike gefoel tejaan wat se misse. 

De unwennegens sil bliuwe, litte wy mar in iepen ear hawwe foar hun ferhalen fan eartiids. 

En? Wer sille jo hinne? 

Fatsoenlikens

troch Posted on 5 Comments 1 min read 616 views

S Sûnt in wike rin ik mei twa ynswachtele fuotten rûn , en ek noch  trije lagen wynsels.

"Jo hawwe opsette fuotten," sei de dokter; "dat is net goed."

Gefolch is dat gjin skoech mear past, sels myn man syn trouskuon passe net mear en dát seit wat. Eltsenien is ynt spier om foar my geskikt fuotark te finen. Ek de soan  kaam mei toffels thùs mar maat seis en fjirtich wie te grut skotten. 

En omdat ik dochs nei de apoteek moast sei ien; "Kinst wol binnentroch gean want it eazet bûten."

Sa sein, sa dien. Skrutens tikje ik op it raam en daliks fleant er in doar iepen. In grutte frou yn in wite jas stiet poerlilk foar my.

"Jo moatte foarom!" seit se mei stimferheffing. "Ja mar," sis ik, hiel fan it stik; "it reint en ik rin op sokken. Ik moat wol binnentroch!"

"Neat mei te krijen. Foartaan foarom. Wy ha net foar neat in foardoar." Se gooit my de medisinen ta en ropt noch; "Hjir gjin gewoante fan meitsje, hear!"

Ik bliuw feralterearre stean. Dan mar op hoasfuotling nei hûs. Ik kom thùs as hie ik oan it sleatsje springen west.

Fatsoenlikens is ek net mear wat it ea wie. 

Waarmte

troch Posted on 2 Comments 1 min read 477 views

Komsto moarn by ùs te ieten?" freget se;"Ik sil pankoek bakke. Myn bern fine dat ik der hiel goed yn bin."

Ik stean te twifeljen, ik hie oare plannen, mar in stim yn my seit: Dwaan! Do wolst er dochs tusken komme?

We hawwe ynkoartens in wylddiner. "Sille wy ùs opjaan?" freget in freondinne.

Ik stean wer yn twifel. Sil ik dat no wol dwaan? "Wat bist krye wy op it board?" freegje ik, om tiid te rekken.

Se wit it net. "It sil wol in hazze as in knyn weze." seit se. "It kin ek in bist weze dy in moai libben hân hat yn de Sweachster bosken."

Ik lit my oerhelje want as ik né sis freegje se my net wer fansels.

Wer in oarenien seit: "Ynkoartens wurdt hjir in konsert jûn troch de fanfare fan it doarp. Sille wy der hinne?" 

Sil ik dat wol dwaan? Ik stean wer es yn dubio. Gean! seit de oare stimme yn my; It kin no noch! It kadaster rint noch goed lyk en do kinst er noch op eigen man en boet komme. 

"Sil ik jo opjaan foar it krystdiner?" freget it frommeske en is drokdwaande mei har laptop.

"Né," sis ik;"Stientsje en ik bliuwe thùs. Wy sille it gesellich meitsje, der hoecht net ien bist foar te sneuveljen."

Tige tank minsken, foar jimme omtinkens. It hat my troch in drege tiid hinne holpen!

Waarmte...

Yn wearde litte

troch Posted on 1 Comment 1 min read 435 views

Se stiet flak foar my en raast wat yn myn ear.
Ik skrik sa dat ik it kopke kofje falle lit. 

"Werom raze jo sa?"  freegje ik.

"Jo binne dochs doof?" seit se.

"No, ik hear miskyn better as jo, juffer." sis ik lichtelyk oanbrând.

In hushâldelikehelp komt de keamer yn en rint regelrjocht op myn buro ta en begjint te sykjen.

"Wat sil dat?" freegje ik.

"Ik sil efkes in ôfspraak foar jo notearje."  seit se.

"Lit dat mar oan my oer." sis ik noarsk en sko har oan kant.

'Is dit no soarch?' freegje ik mysels ôf. As seit de tabblêd dat, wert se de hiele dei op rinne te sjen?

'It is de moderne tiid' sizze de  bewenners dy hun er net sa drok om meitsje en it wol bêst fine.

Sa bin ik nea west. Selsstannich wêze,  dy sels rêde... dat is altyd myn slogan west.

Mar as de tiid der is sil ik ien fan de earsten wêze dy er tankber gebrûk fan meitsje sil.

Nettsjinsteande ha ik enoarme bewûndering foar al dy lju dy yn de soarch wurkje.

Dei en nacht stean se klear foar minsken dy mei it lêste eintsje fan hun libben dwaande binne. 

Mar ûndanks dat hja as folweardige meiminsken behânnelje. 

Yn har wearde litte ...

Mobiele Mondzorg

troch Posted on 1 Comment 1 min read 579 views

Prachtich net?" sis ik tsjin myn man; "No hoech ik net mear nei myn eigen toskedokter, in doarp fierderop."

Omdat ik juster de ferlieding net werstean koe om nùtsjes te iten, bruts er in kies ôf.

En do seach ik dy auto stean, mei grutte letters stie er op:

'Gespecialiseerd in mondzorg voor ouderen.
Wij komen bij u thuis.'

"No," sis ik; "we hawwe de kapper, de pedikuere en no de toskedokter oan hûs. Wat wol min noch meer?"

Ik begjin de keamer rom te meitsjen want dat minske moat earmslach ha en romte foar har apparatuer, betink ik my.

En sa sitte wy dagen yn in keale keamer te wachtsjen op de ridende toskedokter.

Mar nei in protte skiljen en mailen fan myn kant noch hieltyd gjin Mobiele Mondzorg. Al trije wike rin ik no mei in stikkene kies en doar myn mûle net iepen te dwaan as te laitsjen.

Nei it safolste besykjen skilje ik myn eigen toskedokter en doch skrutend myn ferhaal. "Kom maar meteen." seit er.

En sa bin ik wer by myn eigen betroude toskedokter telâne kaam dy elke kies as tosk fan my wol dreame kin.

Gjin pine mûle mear en it ynterieur stiet er wer kreas by.

Mobiele Mondzorg. Ja, ja.

"Iet lekker..."

troch Posted on 4 Comments 1 min read 694 views

Eet lekker!" ropt se en set it ieten op tafel, eltse middei wer.

Hiel freonlik hear, mar werom seit se it altyd yn it Hollânsk freegje ik my ôf. Oant ik it op in kear it net litte kin en freegje werom se dat sa seit.

"Doch ik dat?" seit se en sjocht my net begripend oan.

"Jo binne dochs in Friezinne." sis ik.

"Ik bin trouwd mei in Hollânner en no praat ik twa talen trochinoar." seit se.

"Goedenmorgen." seit in oaren ien eltse moarn. "Goeiemoarn." sis ik dan werom.

Hoe kin dat no? freegje ik my ôf. It binne hjir hast allegearre Friezen en werom ferbrekke se hun dan? Ha wy somstiden muoite mei ùs taal yn it deistige ferkear yn de deistige omgong meielkoar?

Ek yn de pleatselike supermerk praat it personiel Hollânsk tsjin de klant mar underling Frysk. Soene se eangstich weze on klandyzje te ferlizen?

Ik nim my foar om der op subtile wize sûnder twang as argewaasje wat oan te dwaan. 

"Net oerdriuwe hear." seit de soan; "Dat wurket oarsom as op `t hynder sitte."

"Iet lekker!"