Oer mijsels

Wa wachtet der op jo?

troch Posted on 5 Comments 0 min read 769 views
Wachtet jo man yn de wachtromte?" freget de ferpleechster oan de frou.

Mei fyf froulje lizze wy neist elkoar yn de Pijnpolie, dat is in lokaasje yn it Abe Lenstra Sportstadion wat ûnder it Feanster sikenhûs Tsjongerskâns beflappe is.

Al in skoft ha ik lêst fan de  rech en de linker foet. Ik sjoch yn de etalaazje hoe in âld minske mank rint. Ik sjoch noch es goed en, 'ferhip' tink ik; 'hé, dat bin ik sels'.

En sa bin ik fia Orthopeed, Neuroloog, Radioloog, MRI en in Anestioloog yn it stadion telânne kaam.

"Wachtet jo man yn de wachtromte?" freget de ferpleechster noch in keer.

"Ik ha gjin man." seit se; "Dy is allang lyn ferstoarn. Mar der sit wol in man op my te wachtsjen mar dat is myn sweager. Hy giet oerâl mei my hinne."

De suster komt by it folgende bed. En stelt de selde fraach.

"Sit er ek ien op jo te wachtsjen? Jo man as de bern?" giet se fierder. "Ne," seit se; "myn frou hellet my op."

Se skowt de gerdinen om it bed hinne ticht.

"En jo?" seit se tsjin my; "Wa sit er op jo te wachtsjen?"

"Ik sil wol sjen wa dat 'r oer bliuwt." sis ik.

We sjogge elkoar oan en kin it laitsjen amper litte.

"U heeft een Selectieve Wortelblokkade." seit de dokter.

"Mei oare wurden: in hernia." sis ik. "Kin my neat skele, dokter, wat it ek is. As de pine mar fuort is."

Wa wachtet der op my.

Wat ha ik meikrigen?

troch Posted on 0 Comments 0 min read 666 views

Wat hasto fan dyn alderlik hùs meikrigen?" sei in goed kunde tsjin my.

Wy binne beide minsken op leeftiid. En dan giet it praat faak oer âldetiden. Se hat my mei har fraach oan it tinken set.

Wat ha ik âlderlikhûs meikrigen?

Der wiene Heit en Mem en fjouwer bern. Twa jonges en twa famkes. Myn âldste broer koe ik goed mei opsjitte. By him koe ik noch wol es wat los peuterje sa as knikkers. Do ik âlder waard skode hy my wol es wat bûssinten ta.

Dan kaam myn suster, dy miende altyd dat se op my passe moast. Ta myn grutte argewaasje fansels, sy fielde al jong de ferantwurdlikens foar it gesin.

Dan kaam in broer boppe my. Dy wie sunich. Knikkers liene, lit stean fan jild, wie der net by. By it âlder wurden binne wy de bêste maten wurden.

Dan wie er ùs Heit wat in hurde wrotter wie.

Fan him ha ik trochsetten leard, neat wie him te dreech. Nearne ha wy krapte hân wylts hja dochs drege tiden meimakke hawwe.

Fan ùs Mem ha ik de leafde foar literatuer erve.

It iene Fryske boek nei it oare helle sy ùt de biblioteek. Dy lêsde se jûns as wy allegearre op bed leinen. Se hâld ek fan gedichten, dy waarden ùt knipt en bondele. By it opromjen fan har hûs fûnen wy laden fol.

Sa as yn eltse hùdhâlding barde der fan alles, ek sykte en soargen gongen ùs doar net foarby. Mar de bân wie underling tige hecht dus koe it in soart lije.

Tebek sjoen, dan bin ik grutsk op myn alderlik hûs

Hja hawwe ùs leard wat wurklik belangryk is yn it libben.

"Wat ha ik mei krigen?"

Lizze jo noflik?

troch Posted on 4 Comments 1 min read 858 views
Lizze jo noflik?" freget it susterke. Se skowt my yn in grutte rûne koeketromp dy om jo hinne draait en fan elts ûnderdiel fan jo lichem foto`s nimt.

Earst hat se my it himd fan it gat frege. "Ha jo ek in gehoarapparaat? Ha jo ek sieraden om?"

"Nè," sis ik; "de trouring ha ik thûs lizzen. Dy is  nei acht- en fyftich jier nea ôf west."

"Ha jo ek klean oan mei ritsen as stielen drukknopen?"

"Nè bern," sis ik; "dy tiid ha ik allang hân. Alles is elastysk wurden."

"Ha jo ek in CD meinaam?" seit se. "Hoe sa?" freegje ik.

"As jo der yn lizze kinne jo musyk hearre wat jo graach hearre wolle." "Draai mar it Fryske folksliet." sis ik.

"Wolle  jo net Elske DeWall hearre? Der freegje de measten om."

Lang om let wurd ik yn it apparaat skowen.

Sa no en dan hear ik, tusken de lûden fan it koeketromke yn; "Klink dan en daverje fier yn it rûn, dy âlde eare..."  en dan nimt it apparaat it lûd wer oer.

De tiid is om dwyl rin ik nei it klaaihokje. Wat soe it ding fûn ha? Ik ha dochs net in fremde kwaal ûnder de lea?

It sil mij benije.

 

 

 

Hernia

troch Posted on 2 Comments 0 min read 696 views

Jo hawwe in hernia." seit de sjauffeur. Hy sjocht my oankommen en hat de taksje foar de doar riden.

"Hoe sa?" sis ik.

"Ik ha jierren allyn it selde hân. Ik koe net mear rinne, sitte as lizze en stie by de tafel te iten."

"Net gesellich foar jo frou en bern." sis ik; "It moat fansels noch bliken dwaan dat ik in hernia ha."

"Ik ha it al lang sjoen." giet er fierder en set hastich ùt ein. Der moatte hjoed mear lju nei it sikenhûs.

Nei lang om let ha ik in ôfspraak makke mei de orthopeed. De hûsarts is oerstjûge dat ik in nije heup hawwe moat, dy siet er ommers al tweintich jier yn. Nei ferskate ynjeksjes hân te hawwen waard de pine slimmer.

"Ik wol hegerop." sis ik tsjin de hûsarts ."As jo der op steane kin dat." seit er.

"Hoe gaat het met U?  seit de orthopeed en jout my in stevige hân. We begroetsje mekoar as âlde freonen. Hy kin mij better fan binnen as fan bûten. Hy hat ommers yn de rin fan de tiid hast alle underdielen fan my ferfongen.

"Wij gaan het onderzoeken." seit er. En hy makket er goed wurk fan. Ik gean fan de iene wachtkeamer nei de oare.

"Moarn!" rop ik oerdreaun. Net ien sjocht op, se binne allegearre yn `e bân fan hun smart-phones.

In nije ôfspraak wurdt makke en dan foar de MRI.

"Sei ik it net?" ropt de sjauffeur; "It is in hernia!"

In hernia....

Oantinkens

troch Posted on 1 Comment 1 min read 770 views

In âlde man rint mei in lyts famke oan `e hân troch it doarp. Se sille nei`t tsjerke ta. Se hawwe alle tiid, it is ier op 'e middei.

Se is bliid. Se kriget altiid in pipermuntsje fan him mar net ien, somstiden wol in hân fol.

Dizze middei wie it oars.

"Ik ha wat foar dy." seit er. "Wat ik dy jou moast styf yn de hân hâlde. Meist net earder sjen as wannear ik it sis."

De preek sil begjinne, it sjongen en it lange gebed binne einlik achter de rech.

Yn spanning wachtet it famke op in teken fan de man. Dan knikt hy. Se docht de hân iepen en moat hast oerjaan.

Der leit in grutte wiete prom tabak yn de komme fan har hân. De man neist har proest it ùt en snùt oerdiedich syn noas. Dat wie de lêste kear dat se mei him nei `t tsjerke gong.

In protte oantinkens komme by my boppe as ik langs it lytse grifformearde tsjerkje gean. De boeren dy samar gongen stean ûnder de preek omdat se oars yn sliepfoelen. De jonge mannen dy hals oer de kop de tsjerke ùt flechten, it lân yn. Unfersteurber gong de dominy fierder mei syn preek as wie er neat oan 'e hân.

Ek mocht ik der dope wurde tagelyk mei mear lytse poppen ùt it doarp.

It binne dierbre oantinkens, dy oan de woartels lizze fan myn bestean.

Dy rêdt it wol

troch Posted on 5 Comments 1 min read 714 views

"Dy rêdt it wol." sei de hûsdokter. Ùs mem moast wiken op bêd lizze do se it fjirde bern ferwachte.

Se hie it oan de nieren en wat do wenstich wie, moast se de tiid troch rest ùtlizze. Sa bin ik op de wrâld kaam, fierste betiid. Ik woech noch gjin trije poend. Om de oare dei kaam de hûsdokter lâns, hy siet tige oer ùs mem yn.

Baakster Sytske hâld de poppe wol yn `e gaten mar dochs wie it fremd fûn sy ek.

Mar ja. "It wie in goeie dokter." sei ùs mem.

Doch hiene se beide soargen; it bern waakse net genoch. Op in dei kaam hy wer lâns. "Frou de Ruter," sei er; "kom mar fan bed ôf, it kin no wol wer."

"Dokter," sei ùs mem skruten; "soene jo net es by de poppe sjen wolle?"

In bytsje unwis stutele hy nei it widske want it wie net de goeie tiid fan 'e dei foar in besite.  

"No dy komt er wol." sei er; "Se hat sokke moaie blauwe eagen!"

Dat is nò hjoed op `e kop ôf trijentachtich jier allyn.

Noch wol mei mooie blauwe eagen mar dan fan de staar.

Dy rêdt it wol...

Spyt

troch Posted on 5 Comments 1 min read 785 views

It is skimerjûn. We sitte wat nei te praten. In goeie freondinne hat west en under it genot fan in glês wyn komme de petearen los.

"Asto op dyn libben werom sjochst, hiest it dan ek oars dien." freget se my.

"Ach ja," sis ik; "mei de wysheid fan hjoed-de-dei wie it hiel oars rûn."

Ik hie do in minderweardichheid kompleks. Oaren hiene der better sicht op dan ik, tocht ik altyd. Soms dy ik dingen wat oaren my advisearren. En dat gong faaks hieledal tsjin myn eigen wil yn. Mar ik doarde der net tsjin yn te gean want hja wisten it better dan ik.

Ja, ik ha spyt fan sommige dingen, dat hie efternei besjoen oars moatten. Mar ik ha ek besocht it goed te dwaan.

Ik ha my ynset foar lju dy it minder hiene dan ik. Mar ek altyd in lùsterjend ear hân foar eltsenien. Mar dat is net wat aparts, dat dogge in hiel soart minsken.

Dus spyt ha ik net mar it hie wol oars kinnen. Binne dit no tinzen fan âlde minsken dy it grutste part fan har libben efter de rêch hawwe?

Se komt gauris wer en dan sille wy it noch ris oer hawwe. Want ik wol ek fan har witte fansels wert sy spyt fan hat. Ik bin benyd.

Spyt...

Mankelikens

troch Posted on 2 Comments 1 min read 678 views

Ik stean foar `t rùt, er hinget in dikke mist. De strjitten lizze er ferlitten by. It is stil, de measte lju hawwe tusken de feestdagen frij naam.

Sokke dagen komt de bedriuwichheid let op gong. As it no de mist is as it ferlittende ùtsicht der oerfalt my in gefoel fan mankelikens.

'Wat is dat dochs?' freegje ik my sels ôf; 'Dat ik san hekel ha oan de dagen tusken Kryst en Âld & Nij? It binne lege dagen, sûnder betsjuttng.'

De krystbeam sjocht my ferwitend oan as ik him begjin ut te kleien. Ik praat tsjin him en liz ùt werom. "Omdat ik my sa fiel." sis ik; "Der past gjin oerdied fan ljocht by." 

Ik gean op `e grûn sitten om de lêste slingers dr ùt te plùzjen. Wylts de beam stadich oan untmantele wurd, geane myn tinzen werom.

Myn suster dy hommels weirekke en goekunde dy wy misse moasten. Ik wit wol: it wiene minsken fan âldens mar sommige litte in leech plak achter. Ùs hûn dy wy nei sântsjen jier mei in protte triennen bedobbe hawwe.

Ik sjoch nei bûten: de sinne wrakselet him in paad troch mist flarden hinne.

Ynienen tink ik; 'Dat moast sto dochs èk kinne.' en rjochtsje myn rêch ...

Mankelikens ...

NL-ALERT

troch Posted on 4 Comments 0 min read 677 views

naamloos-1"Is er wat?" freget de soan. "Né. Hoe sa?" sis ik.

"Mem hat my krekt skille."

"Der wit ik neat fan. Bist der wol wis fan?"  

In hoartsje letter skillet de oare soan. "Is er wat? Ik wie ungerêst! Mem skillet my noait as ik yn Dùtslân bin."  Yn alle toanaarden ûntken ik.

It sit sa, ik ha in nije telefoan krige.

Myn abonnemint rûn ôf en sa moast ik wat oars hawwe. "Dan mar it nijste wat er is." sei de soan.

En sa kaam er in telefoan sa grut as in tsiis planke.

Alles kin jo der skynber mei dwaan ùtsein kofje sette. Omrin, Burgernet, it Waar... ensafuort-hinne. Hja hâlde my fan minùt ta minùt op `e hichte.

Ek banksaken kin ik der op regelje. Ik betrape my er op dat ik gauris seach hoe it er mei de sinteraasje foar stie. Om `e klapskeet begjint it ding  him te melden. Ik bin ynienen belangryk wurden.

"Hier NL-Alert, kan ik U van dienst zijn?" seit in freonlike stim. Senuweftich ekskusearje ik my.

Soe ik it wol ea ynt snotsje krije?

Wist noch wol?

troch Posted on 4 Comments 2 min read 1144 views

tsjerke-bewerkt"Wat hasto dochs mei it doarp?" seit myn suster. Se hat nea wat hân mei ùs doarp wert wy berne en opwaakse binne.

Ik wol. Fan jongs ôf oan wie it myn doarp. De minsken wert ik allinnich de foarnamme fan koe mar net de efternamme. Hun aardichheden en onaardichheden  dy wist elken ien.

Der wie in kristelike en in iepebiere skoalle. 'In fine en in grauwe' sei min wol. Der wiene Herfoarme,  Grifformearden en Menisten. De grutte brêge wie de grins; sneins gong elk nei syn eigen tsjerke. Der wie do ien Jehova tsjûge en in ynkele roomske dy gong nei Jirnsum.

Yn de oarloch learden wy inoar pas goed kinnen. Wy wisten fan elkoar; dy is fertrouwd en dy net dus pas op!

Mar foar it grutste part foarmen de doarpsgenoaten ien front tsjin oer de agressor.

Oantinkens fan eartiid komme somstiden samar by my boppe.

Hoe wy swommen yn de feart en ljipaaien sochten yn de maitiid. Mei myn bruorren it lân yn te fierljeppen. Myn earste feintsje wert ik stikem mei yn it singeltsje rûn. Grul, de skuonmakker dy neist de skoalle wenne en alle dagen de learkes fan ùs kleppers meitsje moast.

We hiene altyd bisten wert wat oan mankearre, in hûn sûnder poat en in kreupele kat. Kninen dy fet meste waarden foar de Krystdagen mar dy wy temûk los lieten as it safier wie.

"Wist noch wol?" sis ik tsjin myn suster.

Se begjint oer it waar ...