De Famylje

Fiksje as werklikheid

troch Posted on 3 Comments 1 min read 392 views

Dat kin net hear,” seit in nicht fan my; “do hast in stikje skreaun oer Jabik, myn broer.”  Sels fyn ik it in goed stikje mar ik helje it fuort. Ik hâld fan goeie underlinge ferhâldingen .

Dat is seker in stikje oer Ynse, do wist wol wa ik bedoel. Dat kin net hear.” seit in oarenien mei in kromke ferwyt in har stim.

“Wie dat jimme heit der sto oer skreaun hast?” seit in freondinne; “Ik wist net dat it san aparte man wie.” 

“Né,” sis ik; “it ferhaal giet oer in hiel oar persoan.”

Ik hâld fan minsken, elts is wer oars. Minsken falle my op.

Ik wit net wat it is mar se lûke my oan.

En as it oer famylje as oer goekunde giet, moat ik der oer skriuwe kinne.

Mar om oer famylje te skriuwen dat leit dreger, der moat jo foarsichtich mei wêze.

“Sa ha ik ùs mem nea kennen,” seit myn broer. In oare broer seit: “Sa wie se krekt.”

Elk fan ùs hat in oare kant fan it minske kinnen leard.

“Meist wol oer my skriuwe hear.” seit ùs mem dan; “As it mar gjin lulferhaaltsjes binne …”

Fiksje as werklikheid, jo moatte it beskriuwe kinne.

 

It paad bjuster

troch Posted on 1 Comment 1 min read 429 views
Foto: Jeff van der Wees (Flickr)

 

De telefoan giet en in wanhopige stim seit;“Kinst efkes komme? Hy is wer fuortrûn.”

Myn freondinne hat it dreech; har man hat Alzheimer.

Trochstrings giet it goed en dan ha se it noch hiel goed tegearre. Mar der moat net wat ungewoans barre, dan is hy der ôf.

“Kinne jo it noch wol folhâlde?” freegje de helpferliners. “Jawol hear.” seit se. Mar se wit dat se terrein ferliest.

Se wol net tajaan. Se hawwe mekoar dochs ienkear belove om oant de dea ta foar elkoar te soargjen.

Myn freondinne hat de jas al oan. “Wer geane wy hinne?” freegje ik har.

“Hy hat it hieltijd oer it hûs fan de soan. Dy hat ark fan him liend, seit er.”

“Ja, mar,” sis ik; “dat is wol in hiel ein rinnen. Soe hy dat wol dwaan kinne?”

“As hy wat yn de kop hat, dan giet it troch.” seit se. Jo kinne prate as Brugman mar hy set troch.

Wy splitse ùs; sy de iene en ik de oare kant ùt. Mar nergens in man op in bankje mei in rollater.

“Hy hie it ek oer in brilleman.” seit se. “Hy sjocht net mear sa goed mar tinkt dat er noch best in bril foar him te krijen is.”

We rinne en rinne, freegje minsken dy wy underweis tsjinkomme as se ek in fertieze man sjoen hawwe. Stadichoan krij ik myn nocht, ik bin ek de jongste net mear.

Mar dan stoppet er in plysjeauto neist ùs.

Efter yn de auto sit in man entûsjast te wiuwen. Bliid stapt hy ùt en seit ferwitend tsjin ùs; “Wer wiene jim? We ha  alles om jimme ofsocht.”

“Hâld him goed yn `e gaten.” sizze de plysjes en draaie it raamke omheech.

It paad bjuster

Dy rêdt it wol

troch Posted on 5 Comments 1 min read 436 views

“Dy rêdt it wol.” sei de hûsdokter. Ùs mem moast wiken op bêd lizze do se it fjirde bern ferwachte.

Se hie it oan de nieren en wat do wenstich wie, moast se de tiid troch rest ùtlizze. Sa bin ik op de wrâld kaam, fierste betiid. Ik woech noch gjin trije poend. Om de oare dei kaam de hûsdokter lâns, hy siet tige oer ùs mem yn.

Baakster Sytske hâld de poppe wol yn `e gaten mar dochs wie it fremd fûn sy ek.

Mar ja. “It wie in goeie dokter.” sei ùs mem.

Doch hiene se beide soargen; it bern waakse net genoch. Op in dei kaam hy wer lâns. “Frou de Ruter,” sei er; “kom mar fan bed ôf, it kin no wol wer.”

“Dokter,” sei ùs mem skruten; “soene jo net es by de poppe sjen wolle?”

In bytsje unwis stutele hy nei it widske want it wie net de goeie tiid fan ‘e dei foar in besite.  

“No dy komt er wol.” sei er; “Se hat sokke moaie blauwe eagen!”

Dat is nò hjoed op `e kop ôf trijentachtich jier allyn.

Noch wol mei mooie blauwe eagen mar dan fan de staar.

Dy rêdt it wol…

Begryp en respekt

troch Posted on 2 Comments 1 min read 382 views

De  soan hat west en omdat hy om utens wennet is it altyd in pear dagen. Dan prate wy by, dat is better dan maile as skiljen.

Fan alles komt er dan op it plusentafelkleed. Polityk en leauwen binne favorite underwurpen.

En omdat wy fan aard it selde binne hawwe wol es in oanfarring. Wy kinne mekoar troch en troch. Hy is gau opljeppend en ik ek. Wy jouwe mekoar net folle romte. We hâlde fan messen slypjen, wa hat it by it rjochte ein!

Der is in grut ferskaat tusken ùs; hy is jong en ik bin op jierren. It libben hat my tekene en hy stiet er noch foar. Ik praat ùt in libben fan ûnderfining en hy praat oer idealisme en hoe hy it libben sjocht. Faaks as ik him oanhear ha ik it gefoel; wy hawwe it net goed dien. Krityk hat hy somstiden en komt mei goeie argumenten.

Efternei besjoen tink ik;  hat hy ek  gelyk ! Hie dat ek oars moatten ! Mar wy libben yn in hiele oare tiid en oare omstannichheden. .

Ien ding is wis; wy hawwe alles mei ynmoed en leafde dien …

Begryp en respekt.

NL-ALERT

troch Posted on 4 Comments 0 min read 442 views

naamloos-1“Is er wat?” freget de soan. “Né. Hoe sa?” sis ik.

Mem hat my krekt skille.”

“Der wit ik neat fan. Bist der wol wis fan?”  

In hoartsje letter skillet de oare soan. “Is er wat? Ik wie ungerêst! Mem skillet my noait as ik yn Dùtslân bin.”  Yn alle toanaarden ûntken ik.

It sit sa, ik ha in nije telefoan krige.

Myn abonnemint rûn ôf en sa moast ik wat oars hawwe. “Dan mar it nijste wat er is.” sei de soan.

En sa kaam er in telefoan sa grut as in tsiis planke.

Alles kin jo der skynber mei dwaan ùtsein kofje sette. Omrin, Burgernet, it Waar... ensafuort-hinne. Hja hâlde my fan minùt ta minùt op `e hichte.

Ek banksaken kin ik der op regelje. Ik betrape my er op dat ik gauris seach hoe it er mei de sinteraasje foar stie. Om `e klapskeet begjint it ding  him te melden. Ik bin ynienen belangryk wurden.

“Hier NL-Alert, kan ik U van dienst zijn?” seit in freonlike stim. Senuweftich ekskusearje ik my.

Soe ik it wol ea ynt snotsje krije?

De psycholooch

troch Posted on 2 Comments 0 min read 415 views

getty_rf_photo_of_man_in_mri-bewerkt

We hawwe ofpraat mei in psycholooch yn it sikehûs. It is it lêste fan in soart as APK-undersiken. Ferskate besiten binne hjir oan foar ôf gien.

“As ik mar net yn san apparaat moat, dat is my de lêste kear min befâllen.” seit myn man. “Hja fregen earst wat foar musyk ik hearre woe foar dat ik yn dat ding  gong. Doch it Fryske folksliet mar.” sei ik; “dan kin ik tenminsen mei sjonge.”

Efker letter seit er; “Dat ding hie san leven dat ik allinne it refrein heard ha.”

In aardich jongfaam stiet ùs te wurd en bringt ùs nei de wachtkeamer. “Soe dat dy psycholooch wèze?” flùsteret er. “Nè jong,” sis ik; “dit binne gastfroulju.”

En sa sitte wy efkes letter foar de man dy alles wit fan Medyske Psychology. Wy krije in stevige hân. It falt my op dat er in Fryske efternamme hat. “Sille wy mar yn it Frysk konversearje?” freegje ik; “As it jo om it even is fansels?”
“Ja wis wol.” seit er.

En hy ferhellet oer wert hy berne is en opwaakse yn Fryslân. En al gau is it ies tusken ùs brutsen. “Fremd is dat,” tink ik by my sels; “dat min tichter by elkoar komt as jo de selde taal sprekke. As soe dat de taktyk fan in psycholooch wêze?”

“Hjir wol ik wol vaker hinne,” sis ik; “wat in ynnimmende man.”

“Giest allinnich mar,” seit myn man; “ik doch leaver wat oars.”.

Wist noch wol?

troch Posted on 4 Comments 2 min read 780 views

tsjerke-bewerkt“Wat hasto dochs mei it doarp?” seit myn suster. Se hat nea wat hân mei ùs doarp wert wy berne en opwaakse binne.

Ik wol. Fan jongs ôf oan wie it myn doarp. De minsken wert ik allinnich de foarnamme fan koe mar net de efternamme. Hun aardichheden en onaardichheden  dy wist elken ien.

Der wie in kristelike en in iepebiere skoalle. ‘In fine en in grauwe’ sei min wol. Der wiene Herfoarme,  Grifformearden en Menisten. De grutte brêge wie de grins; sneins gong elk nei syn eigen tsjerke. Der wie do ien Jehova tsjûge en in ynkele roomske dy gong nei Jirnsum.

Yn de oarloch learden wy inoar pas goed kinnen. Wy wisten fan elkoar; dy is fertrouwd en dy net dus pas op!

Mar foar it grutste part foarmen de doarpsgenoaten ien front tsjin oer de agressor.

Oantinkens fan eartiid komme somstiden samar by my boppe.

Hoe wy swommen yn de feart en ljipaaien sochten yn de maitiid. Mei myn bruorren it lân yn te fierljeppen. Myn earste feintsje wert ik stikem mei yn it singeltsje rûn. Grul, de skuonmakker dy neist de skoalle wenne en alle dagen de learkes fan ùs kleppers meitsje moast.

We hiene altyd bisten wert wat oan mankearre, in hûn sûnder poat en in kreupele kat. Kninen dy fet meste waarden foar de Krystdagen mar dy wy temûk los lieten as it safier wie.

Wist noch wol?” sis ik tsjin myn suster.

Se begjint oer it waar …

Hannen

troch Posted on 4 Comments 1 min read 500 views

photo379551891105884282-bewerktHy sit tsjin oer my, syn hân om de knop fan de stok. De trouring om de oare finger want dy is te rom wurden.

Ik sit foar him oer en ynienen falle myn eagen op syn hannen. Under it petear dat wy hawwe, ferteld hy wiidweidich wat him eartiids oerkaam is. Ik kin dy ferhalen en kin se ùt de holle. Mar ik doch krekt as is it de earste kear.

En sa falt myn each op dy iene hân dy `t hy om `e stok klemme hat.

De hân dy hiel wat meimakke hat. Moaie en minder moaie dingen. Blauwe ieren slingerje oer de hân hinne.

Dy hân hat leaf hân mar ek wol ferkrampe west fan lilkens. Ek hat hy wol es mei lege hannen stien by it ferlies fan in bern.  

As sa it net gong yn it bedriuw sa hy it woe. En bedondere waard troch minsken wert hy de hân foar ynt fjoer stekke soe.

Betrouwen yn de minsken is troch de rin fan de jierren minder wurden. Se hawwe grutte groeven efter litten.

Mar lokkich kin de hân noch altiid striele en krêft jaan.

Bliuw altiid dy sels …

troch Posted on 0 Comments 0 min read 462 views

1950-benjamin-spock“Do moast dy oanpasse.” sei myn skoanheit doe destiids.

Doe ik trouwde kaam ik yn in oar miljieu terjochte. Ik moast my oanpasse mar wat dat ynhâld hie ik gjin idee fan.

Ik woe it eltsenien nei it sin meitsje. Ik wist ommers neat, tocht ik.

Ik die myn ùterste bêst. Ik klaaide my sa as nimmen der krityk op hawwe soe. It hûs wie sa ynrjochte dat ik plomkes krije soe. Ik feroare fan tsjerke en gong nei gearkomsten dy by ùs miljieu pasten.

En ik tocht altyd as er wat mis gien wie dat it oan mysels lein hie.

In protte stipe krige ik net.

Doe kamen er bern en ik krige boeken oer opfieding fan Dr. Spock. Want hja tochten dat ik ek neat wist fan opfieden. In leave muoike fan myn man syn kant sei es: “Dit komt niet goed. Ik vond jou zo`n leuke meid. Je bent veranderd.”

Troch de jierren hinne fûn ik my sels wêrom en waard wer gelokkich. Ik waard wisser en doarde yn it iepenbier foar myn miening ùt tekommen.

En boppedat ik hie in man troud dy fan my hâld sa as ik wie.

Bliuw altiid dy sels …

Seltsredsumens

troch Posted on 2 Comments 0 min read 462 views


“Jimme kinne gjin help fan de gemeente krije.” seit de jonge man. We hawwe besite fan de Meitinker.

In aardige jonge man, neat mis mei. Nei in pear besiten komt hy mei in einbeslùt.

“Jimme hawwe tefolle ynkommen en dertroch falle jimme bûten de boat.” en docht de learen tas ticht. “As jimme gjin sparrekken hân hiene dan wie it goed kart.”

“Wer leit de grins?” freegje ik him.

Jimme hawwe fiifentweintich euro te folle ynkommen yn ‘e moanne om yn oanmerking te kommen foar help.” seit er freonlik.

“Kom mar yn myn garage.” seit de iene soan. “Dy sille wy foar bewenning rè meitsje en kinne jimme moai op ùs bisten passe.”

De oare soan seit; “Ik bin er dochs noait. Jimme meie yn myn flat wenje, dan ik sil him bewenber meitsje en kinne jimme moai achter de dôven oan.”   

Dweil trochwiet wurd ik wekker.

‘Gjin garage. Gjin flat. We bliuwe wert wy binne en sille ûs sa folle mooglik sels rêde’, nim ik my foar. Wat er ek barre mei.

De Meitinker giet mar nei minsken dy it nediger hawwe dan wy. Seltsredsumens …

WP-Backgrounds Lite by InoPlugs Web Design and Juwelier Schönmann 1010 Wien