De Famylje

Dei-behanneling

troch Posted on 5 Comments 2 min read 776 views

Nei in moane lis ik wer op 'e dei-behanneling fan `t sikehûs. De earste ynjeksje hat neat holpen.

"Dan mar de twadde." seit de spesjelist; "We sille it dizze kear goed oanpakke."

"Wat bedoele jo dermei?" sis ik eangstich. Ik ha in gloedige hekel oan pine. It is mear it ongewisse tink ik.

Mei myn famylje ha ik it wiidweidich oerhân. As it mislearret dan witte jimme wert alles leit. Ik nim myn man mei nei de kuolkast; der is hy altyd goed yn thus west, dat skeelt.

De  soan wiis ik wert de banksaken lizze en sis mei neidruk; "Tink er om dast it byhâldst. Jimme moatte gjin doarwaarders om `e tiennen hawwe."

Nei dit alles regele te hawwen, wit elts wat hy dwaan moat. Nei dat ik de kattebak goed folle ha, bin ik der hielendâl klear foar.

Ik stap yn de taksje, nei wiuwd troch de efter bliuwers. Op de dei-behanneling stiet it bed al klear. Leave susters haine my op. Bekinde gesichten laitsje my ta, ek sy moatte it noch es ondergean.

Dan helje se my op nei de operaasjekeamer. Wat my it earste opfâlt; se prate allegearre Frysk en meitsje grappen onderling. Fremd, ik er wurd ynienen rêstich fan.

In snerpjende pine giet troch myn rech, oant de tiennen ta. "Sa," seit er; "dit moat foldwaande wêze. De blokkade yn jo wervels kin jo net mear pleagje." Wiidweidich betankje ik him en syn assistenten .

Thùs kommen is er aardich romte kaam yn de kuolkast en ek de doarwaarder hat net west.

Tankber lis ik efkes letter ûnderùt. Ik ha it wer oprêden ....

Dei-behanneling.

Wat stjonkt it hjirre

troch Posted on 2 Comments 2 min read 936 views

"Mem, it stjonkt hjir." seit er en smyt syn jas op `e  kapstok.

"Wer stjonkt it dan nei?" freegje ik op misledigjende toan.

"Nei âlde minsken." seit er.

"En wat foar rook is dat dan?" freegje ik.

"Muf. As wie der yn dagen gjin mins west."

En sa sit ik efkes letter in berjochtsje te skriuwen nei de wenningbou. Yn it Frysk fansels want myn ûnderfinings binne dat sy dy earst lêze want dat docht net elkenien .

Yn poètyske taal en mei gripende tekst besykje ik te fertellen wat de krupsje is. "Mem," seit de soan; "it is gjin stikje foar Mem har blog hear."  

Mar no ik ienkear op dreef bin, bin ik net te hâlden.

Ik fertel wiidweidich oer de unfrisse lucht dy`t hjir yn 'e hûs hinget. Wy sels binne al op ûndersyk west. Yn de elektryske kast yn 'e gong en op 'e knibbels ûnder it lûk fan de flier. Mar nergens wat fergongkelikens fûn, in rôt as mûs as wat foar bist dan ek.

"Sa," sis ik; "it berjocht is foart. En no mar ôfwachtsje wat er op komt."

"Dat wurdt neat." seit hy; "Want it is bouwfakfakânsje."

Syn wurden binne amper kâld as de telefoan giet.

"Binne jo aansen thùs?" seit it frommiske fan de wenningbou; "De man dy`t hjir oer giet komt er oan."

"Nò, nò," seit de soan; "sokke service ha wy net yn Hollân .

"Mar by ùs wol." sis ik; "Do bist hjir yn Fryslân."

"Gewoan faker de kraan rinne litte." seit de monteur; "Jo binne te sunich mei it troch spielen."

Wat stjonkt it hjirre ...

Skrutens

troch Posted on 8 Comments 1 min read 842 views

Ik ha wat foar mem meinaam" seit er.

Mei in grutte haal fan syn earm wurdt de tafel leech makke. In foarse doaze wurdt midden op `e tafel set.

"Wat moat dat?" sis ik wantrouwich. Ik kin dizze soan, hy komt altyd mei ferrassingen. En faaks komt hy mei ark oansetten dy `t my fier boppe de pet gean. Wat hy oer hat wurdt faaks by ùs delplante.

"Lit mar sjen." sis ik en pak er in stoel by.

Protten papier wurde op `e grûn smiten en dan komt er in grutte griene bak te foarskyn. Yn spanning sjocht er my oan.

"Wit mem wat dit is?" freget er.

"No, gjin kofjesetapparaat." sis ik.

Dat sjoch ik sa wol. It is in scanapparaat dat foto`s scanne kin.

"Ach heden, hitske." sis ik; "der begryp ik neat fan."

"As mem kofje hat sil ik ùtlizze."

En sa besiket er my weiwiis te meitsjen yn wat by syn generaasje de gewoanste saak fan de wrâld is.

Skrutens foar it nije.

Wat ik net kin en net behearskje sit er djip yn. Mar dan betink ik my dat dit fan alle tiden is. Ûs mem hie dat ommers ek; stofsûger, mikser en kofjesetapparaat... se moast er earst neat fan hawwe.

Mar as der dan mar ien is dy geduld mei jo hat, dan sjoch ik de nije tiid wol sitten. Skrutens...

 

 

 

 

 

 

 

Wat ha ik meikrigen?

troch Posted on 0 Comments 0 min read 741 views

Wat hasto fan dyn alderlik hùs meikrigen?" sei in goed kunde tsjin my.

Wy binne beide minsken op leeftiid. En dan giet it praat faak oer âldetiden. Se hat my mei har fraach oan it tinken set.

Wat ha ik âlderlikhûs meikrigen?

Der wiene Heit en Mem en fjouwer bern. Twa jonges en twa famkes. Myn âldste broer koe ik goed mei opsjitte. By him koe ik noch wol es wat los peuterje sa as knikkers. Do ik âlder waard skode hy my wol es wat bûssinten ta.

Dan kaam myn suster, dy miende altyd dat se op my passe moast. Ta myn grutte argewaasje fansels, sy fielde al jong de ferantwurdlikens foar it gesin.

Dan kaam in broer boppe my. Dy wie sunich. Knikkers liene, lit stean fan jild, wie der net by. By it âlder wurden binne wy de bêste maten wurden.

Dan wie er ùs Heit wat in hurde wrotter wie.

Fan him ha ik trochsetten leard, neat wie him te dreech. Nearne ha wy krapte hân wylts hja dochs drege tiden meimakke hawwe.

Fan ùs Mem ha ik de leafde foar literatuer erve.

It iene Fryske boek nei it oare helle sy ùt de biblioteek. Dy lêsde se jûns as wy allegearre op bed leinen. Se hâld ek fan gedichten, dy waarden ùt knipt en bondele. By it opromjen fan har hûs fûnen wy laden fol.

Sa as yn eltse hùdhâlding barde der fan alles, ek sykte en soargen gongen ùs doar net foarby. Mar de bân wie underling tige hecht dus koe it in soart lije.

Tebek sjoen, dan bin ik grutsk op myn alderlik hûs

Hja hawwe ùs leard wat wurklik belangryk is yn it libben.

"Wat ha ik mei krigen?"

Fiksje as werklikheid

troch Posted on 3 Comments 1 min read 683 views

Dat kin net hear," seit in nicht fan my; "do hast in stikje skreaun oer Jabik, myn broer."  Sels fyn ik it in goed stikje mar ik helje it fuort. Ik hâld fan goeie underlinge ferhâldingen .

"Dat is seker in stikje oer Ynse, do wist wol wa ik bedoel. Dat kin net hear." seit in oarenien mei in kromke ferwyt in har stim.

"Wie dat jimme heit der sto oer skreaun hast?" seit in freondinne; "Ik wist net dat it san aparte man wie." 

"Né," sis ik; "it ferhaal giet oer in hiel oar persoan."

Ik hâld fan minsken, elts is wer oars. Minsken falle my op.

Ik wit net wat it is mar se lûke my oan.

En as it oer famylje as oer goekunde giet, moat ik der oer skriuwe kinne.

Mar om oer famylje te skriuwen dat leit dreger, der moat jo foarsichtich mei wêze.

"Sa ha ik ùs mem nea kennen," seit myn broer. In oare broer seit: "Sa wie se krekt."

Elk fan ùs hat in oare kant fan it minske kinnen leard.

"Meist wol oer my skriuwe hear." seit ùs mem dan; "As it mar gjin lulferhaaltsjes binne ..."

Fiksje as werklikheid, jo moatte it beskriuwe kinne.

 

It paad bjuster

troch Posted on 1 Comment 1 min read 740 views
Foto: Jeff van der Wees (Flickr)

 

De telefoan giet en in wanhopige stim seit;"Kinst efkes komme? Hy is wer fuortrûn."

Myn freondinne hat it dreech; har man hat Alzheimer.

Trochstrings giet it goed en dan ha se it noch hiel goed tegearre. Mar der moat net wat ungewoans barre, dan is hy der ôf.

"Kinne jo it noch wol folhâlde?" freegje de helpferliners. "Jawol hear." seit se. Mar se wit dat se terrein ferliest.

Se wol net tajaan. Se hawwe mekoar dochs ienkear belove om oant de dea ta foar elkoar te soargjen.

Myn freondinne hat de jas al oan. "Wer geane wy hinne?" freegje ik har.

"Hy hat it hieltijd oer it hûs fan de soan. Dy hat ark fan him liend, seit er."

"Ja, mar," sis ik; "dat is wol in hiel ein rinnen. Soe hy dat wol dwaan kinne?"

"As hy wat yn de kop hat, dan giet it troch." seit se. Jo kinne prate as Brugman mar hy set troch.

Wy splitse ùs; sy de iene en ik de oare kant ùt. Mar nergens in man op in bankje mei in rollater.

"Hy hie it ek oer in brilleman." seit se. "Hy sjocht net mear sa goed mar tinkt dat er noch best in bril foar him te krijen is."

We rinne en rinne, freegje minsken dy wy underweis tsjinkomme as se ek in fertieze man sjoen hawwe. Stadichoan krij ik myn nocht, ik bin ek de jongste net mear.

Mar dan stoppet er in plysjeauto neist ùs.

Efter yn de auto sit in man entûsjast te wiuwen. Bliid stapt hy ùt en seit ferwitend tsjin ùs; "Wer wiene jim? We ha  alles om jimme ofsocht."

"Hâld him goed yn `e gaten." sizze de plysjes en draaie it raamke omheech.

It paad bjuster ...

Dy rêdt it wol

troch Posted on 5 Comments 1 min read 818 views

"Dy rêdt it wol." sei de hûsdokter. Ùs mem moast wiken op bêd lizze do se it fjirde bern ferwachte.

Se hie it oan de nieren en wat do wenstich wie, moast se de tiid troch rest ùtlizze. Sa bin ik op de wrâld kaam, fierste betiid. Ik woech noch gjin trije poend. Om de oare dei kaam de hûsdokter lâns, hy siet tige oer ùs mem yn.

Baakster Sytske hâld de poppe wol yn `e gaten mar dochs wie it fremd fûn sy ek.

Mar ja. "It wie in goeie dokter." sei ùs mem.

Doch hiene se beide soargen; it bern waakse net genoch. Op in dei kaam hy wer lâns. "Frou de Ruter," sei er; "kom mar fan bed ôf, it kin no wol wer."

"Dokter," sei ùs mem skruten; "soene jo net es by de poppe sjen wolle?"

In bytsje unwis stutele hy nei it widske want it wie net de goeie tiid fan 'e dei foar in besite.  

"No dy komt er wol." sei er; "Se hat sokke moaie blauwe eagen!"

Dat is nò hjoed op `e kop ôf trijentachtich jier allyn.

Noch wol mei mooie blauwe eagen mar dan fan de staar.

Dy rêdt it wol...

Begryp en respekt

troch Posted on 2 Comments 1 min read 677 views

De  soan hat west en omdat hy om utens wennet is it altyd in pear dagen. Dan prate wy by, dat is better dan maile as skiljen.

Fan alles komt er dan op it plusentafelkleed. Polityk en leauwen binne favorite underwurpen.

En omdat wy fan aard it selde binne hawwe wol es in oanfarring. Wy kinne mekoar troch en troch. Hy is gau opljeppend en ik ek. Wy jouwe mekoar net folle romte. We hâlde fan messen slypjen, wa hat it by it rjochte ein!

Der is in grut ferskaat tusken ùs; hy is jong en ik bin op jierren. It libben hat my tekene en hy stiet er noch foar. Ik praat ùt in libben fan ûnderfining en hy praat oer idealisme en hoe hy it libben sjocht. Faaks as ik him oanhear ha ik it gefoel; wy hawwe it net goed dien. Krityk hat hy somstiden en komt mei goeie argumenten.

Efternei besjoen tink ik;  hat hy ek  gelyk ! Hie dat ek oars moatten ! Mar wy libben yn in hiele oare tiid en oare omstannichheden. .

Ien ding is wis; wy hawwe alles mei ynmoed en leafde dien ...

Begryp en respekt.

NL-ALERT

troch Posted on 4 Comments 0 min read 764 views

naamloos-1"Is er wat?" freget de soan. "Né. Hoe sa?" sis ik.

"Mem hat my krekt skille."

"Der wit ik neat fan. Bist der wol wis fan?"  

In hoartsje letter skillet de oare soan. "Is er wat? Ik wie ungerêst! Mem skillet my noait as ik yn Dùtslân bin."  Yn alle toanaarden ûntken ik.

It sit sa, ik ha in nije telefoan krige.

Myn abonnemint rûn ôf en sa moast ik wat oars hawwe. "Dan mar it nijste wat er is." sei de soan.

En sa kaam er in telefoan sa grut as in tsiis planke.

Alles kin jo der skynber mei dwaan ùtsein kofje sette. Omrin, Burgernet, it Waar... ensafuort-hinne. Hja hâlde my fan minùt ta minùt op `e hichte.

Ek banksaken kin ik der op regelje. Ik betrape my er op dat ik gauris seach hoe it er mei de sinteraasje foar stie. Om `e klapskeet begjint it ding  him te melden. Ik bin ynienen belangryk wurden.

"Hier NL-Alert, kan ik U van dienst zijn?" seit in freonlike stim. Senuweftich ekskusearje ik my.

Soe ik it wol ea ynt snotsje krije?

De psycholooch

troch Posted on 2 Comments 0 min read 703 views

getty_rf_photo_of_man_in_mri-bewerkt

We hawwe ofpraat mei in psycholooch yn it sikehûs. It is it lêste fan in soart as APK-undersiken. Ferskate besiten binne hjir oan foar ôf gien.

"As ik mar net yn san apparaat moat, dat is my de lêste kear min befâllen." seit myn man. "Hja fregen earst wat foar musyk ik hearre woe foar dat ik yn dat ding  gong. Doch it Fryske folksliet mar." sei ik; "dan kin ik tenminsen mei sjonge."

Efker letter seit er; "Dat ding hie san leven dat ik allinne it refrein heard ha."

In aardich jongfaam stiet ùs te wurd en bringt ùs nei de wachtkeamer. "Soe dat dy psycholooch wèze?" flùsteret er. "Nè jong," sis ik; "dit binne gastfroulju."

En sa sitte wy efkes letter foar de man dy alles wit fan Medyske Psychology. Wy krije in stevige hân. It falt my op dat er in Fryske efternamme hat. "Sille wy mar yn it Frysk konversearje?" freegje ik; "As it jo om it even is fansels?"
"Ja wis wol." seit er.

En hy ferhellet oer wert hy berne is en opwaakse yn Fryslân. En al gau is it ies tusken ùs brutsen. "Fremd is dat," tink ik by my sels; "dat min tichter by elkoar komt as jo de selde taal sprekke. As soe dat de taktyk fan in psycholooch wêze?"

"Hjir wol ik wol vaker hinne," sis ik; "wat in ynnimmende man."

"Giest allinnich mar," seit myn man; "ik doch leaver wat oars.".